HET BLA.D. 365 



Hieruit zou men dus mogen opmaken dat niet de beweging als zoo- 

 danig eene mechanische uitwerking op de plant heeft, maar dat het 

 de plotselijke aandoening is , die haar "schrikken" doet. 



Ook slaagde men erin haar met ether in een toestand van verdoo- 

 ving te brengen — dit berust op de inademing der lucht door de 

 bladeren, waarover zoo aanstonds nader — want werkelijk werd ze 

 op die wijze ongevoelig, zelfs voor de ruwste aanraking, terwijl de 

 gevoeligheid wederkeerde nadat de verdooving , waarby de blaadjes wijd 

 uiteen en dus open bleven , voorbij was. 



Met dat al is men er echter niet veel wijzer op geworden, en 

 werd die beweging zelf, zoomin als de eigenlijke bedoeling ermede 

 voor 't leven der plant, — en dat ze daarmede in een naauw ver- 

 band staat kan onmogelijk betwijfeld worden, — tot hiertoe voldoende 

 opgehelderd. 



Wèl hebben sommigen ongeloofelijke pogingen in 't werk gesteld om 

 toch te voorkomen dat men zich daarvan eene verkeerde voorstelling 

 zou maken, maar ze voegden er niet bij welke voorstelling eigenlijk 

 de ware is. Er zyn menschen die er een afschuw van hebben dat men 

 de planten, zooals men dat wel, ofschoon te sterk uitgedrukt, noemt, 

 animaliseert , dat men haar hoogere eigenschappen toekent, dan men 

 bij magte is te verklaren, en dat wel alleen omdat ze die niet ver- 

 klaren kunnen. 



Waar het echter aan de wetenschap niet gegeven is den sluijer op 

 te ligten, waarmede de Natuur de oorzaak van sommige krachten aan 

 hare schepselen geschonken, voor onzen vorschenden blik verbergt, 

 staat het haar niet vrij om te zeggen : het kan verklaard worden , maar 

 we zijn daartoe nóg niet in staat ; maar doet ze wijzer te erkennen 

 dat onze waarnemingen hare grenzen hebben, en dat daar wel wat 

 buiten ligt, 't welk derhalve voor ons begrip onbereikbaar is, zonder 

 dat die overtuiging daarom onzen lust tot onderzoek in 't minst be- 

 hoeft te beperken. — Die geheimen in het plantenleven moeten er 

 ons veeleer toe leiden, om — men noeme dit animaliseeren zooveel 

 men wil, en glimlagche erover al naar men goedvindt — de plant te 

 beschouwen als een schepsel, toegerust met eigenschappen, waarvan 

 de waarde over 't algemeen veel te laag wordt geschat. 



Ik sprak inzonderheid over het Kruidje roer-mij-niet, omdat 

 'ik vermoeden mag dat deze plant aan iedereen bekend is. Het ver- 

 schijnsel staat echter niet op zich zelf, maar wordt ook bij enkele 



