40 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



het Amerikaansch woudveen niet zeldzaam. In Europa bestaat niet meer ge- 

 legenheid de vorming van woudveen waar te nemen, omdat er thans zeer 

 weinig bosschen zijn en deze bovendien niet aan zich zelve worden overge- 

 laten. Op volkomen nauwkeurigheid , zegt andrews , kunnen dergelijke bere- 

 keningen nooit aanspraak maken , maar zeker is het , dat de europeesche 

 schattingen van den duur der primitieve tijden aanmerkelijk moeten worden 

 ingekort, (Les Mondes, 9 Mars 1871 , pag. 135.) d. l. 



Verschillende zuiverheid van water. — Het water van Loch Katrine in 

 Schotland bevat op 70,000 deelen 2 deelen vaste stof, dat wat aan Guy^s 

 Hospital te Londen geleverd wordt, 67, dat van een artesischen put te 

 Southampton 68 , dat van de artesische putten te Parijs 20 deelen, {Les 

 Mondes, 9 Mars i87i^ pag. 140.) d. l. 



Ciliair-beweging. — De onderzoekingen van roth en engelmann hebben 

 doen zien dat de ciliair-bewegingen nader verwant zijn aan de amoeboide , 

 dan aan de spier-bewegingen. Haeckel nu heeft aangetoond dat zij slechts 

 een wijziging zijn van de amoeboide beweging van het protoplasma, Ciliair- 

 cellen zijn van tweeërlei aard ; sommige {cellulae jlagellatae) zijn voorzien van 

 een enkel lang zweephaar (sponzen) ; andere (cellulae ciliatae) zijn met tal- 

 rijke kortere haartjes bezet, en 't zijn deze die men ook bij de hoogere 

 dieren aantreft. De meeste trilhaarcellen hebben geen uitwendig vlies , en de 

 cilien , 't zij zweepharen , 't zij trilhaartjes , zijn rechtstreeksche verlengsels van 

 het protoplasma der cel. Zij ontstaan , volgens haeckel's ten vorigen jare 

 gedane waarnemingen, rechtstreeks door verandering van amoeboide cellen. De 

 vrij zwemmende zwermsporen van Protomyxa aurantiaca en Protomonas Hux- 

 leyi bezitten een flagellum; nadat zij zich hebben vastgezet verandert dit 

 in een amoeboid verlengsel. Op het Canarische eiland Lancerote heeft hij den 

 oorsprong van ciliair-beweging uit amoeboide-beweging rechtstreeks kunnen 

 waarnemen bij de bolletjes , die ontstaan door de verdeeling van het ei van 

 Siphonophoren , alsmede bij een nieuw onfdekten vorm van Protozoën : Jfa- 

 gosphaera planata, een voorwerp dat bolvormig is en bestaat uit een me- 

 nigte peervormige , van trilhaartjes voorziene cellen. Hier heeft haeckel niet 

 alleen het ontstaan dier haartjes uit amoeboide verlengsels waargenomen , 

 maar ze ook weer daartoe zien terugkeeren. Want nadat de bol eenigen tijd 

 heeft gezwommen , scheiden zich de zamenstellende cellen van elkander en 

 gaan in den amoeben-vorm over. (The Academy , Fehruary 1871 pag. 140; uit 

 haeckel's Biologische studiën.) d. l. 



