WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



NATUURKUNDE. 



Een elektromagnetisch bewegingstoestel met standvastige omwentelings- 

 snelheid beschrijft exnër (carl's RepertoiHum der Experimentalphysik VI. 

 S. 242), zooals het naai- de inrichting van helmholtz geconstrueerd en door 

 E, gebezigd is geworden tot proefnemingen over gezichtsindrukken (zie hieronder). 

 Op volkomen dezelfde wijze als bij de bekende rotatietoestellen van ritchie, 

 wentelt daarin een elektromagneet in staafvorm tusschen de polen van een 

 anderen elektromagneet , welke die des eersten beurtelings aantrekt en afstoot. 

 Slechts zijn die van den laatsten in de richting van het omwentelingsvlak des 

 eersten boogvormig verbreed. Wordt hierdoor reeds eene grootere gelijkmatig- 

 heid in de beweging veroorzaakt , omdat de werking der polen op elkaar nu 

 langzamer , dan zonder die verbreedingen , toe- en afneemt , in nog veel hoogere 

 mate wordt die gelijkmatigheid verkregen door de toevoeging, op dezelfde 

 spil met den staafelektromagneet , van eene inrichting, welke zoodra de om- 

 wentelingssnelheid een standvastig maximum overschrijdt eene verbreking op 

 eene plaats van de stroombaan in het werktuig teweeg brengt. Men begrijpt 

 lichtelijk hoe dit geschieden kan door de werking van de bij de rotatie ont- 

 wikkelde centrifugaalkracht op eene metaalmassa , welke op een kleinen afstand 

 van de spil bewegelijk op een dwarsstaaf geplaatst is en door eene spiraalveer 

 belet wordt zich van de spil te verwijderen en zoo het contact te verbreken , 

 zoolang de omwentelingssnelheid binnen zekere grens blijft. Een nevensluiting 

 belet het ontstaan van schadelijke vonken bij die verbreking en draagt zeker 

 ook nog tot de regeling het hare bij. 



Bij proefnemingen van helmholtz met zulk een werktuig is het gebleken , 

 dat wanneer men de stroomsterkte daarin zóó regelt, dat zij slechts weinig 



G 



