WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



NATUURKUNDE. 



Kwikbarometers en metaalbarometers. — De oostenrijksche viceadmiraal 

 Vrijheer voN wüllerstorf heeft aan de akademie te Weenen de uitkomsten 

 medegedeeld van zijn onderzoek, aangaande een fondamenteel verschil van de 

 aanwijzingen in heide harometersoorten , den kwikharometer en den metaal- 

 harometer, en eene daarvan te maken toepassing, {Wiener Acad. Anzeiger 

 1870 en daaruit carl's Repertorium der Experimentalphysik VI. S. 275). 

 Hij doet daarin opmerken dat de aanwijzing van den eersten onafhankelijk 

 moet zijn van de intensiteit der zwaartekracht op de plaats der waar- 

 neming, daar veranderingen van deze op de luchtkolom en op de kwik- 

 kolom denzelfden invloed zullen hebheu , maar dat dit niet het geval kan 

 zijn voor den metaalbarometer, die, als de wijzer behoorlijk geequilibreerd 

 is althans, van de zwaartekracht geheel onafhankelijk is. Eene vergelijking 

 van de standen van een kwikbarometer en een aneroïde , die vooraf bij 

 constant blijvende zwaartekracht met elkaar vergeleken zijn en waarvan daar- 

 door voor den laatsten de herleidingsformule bekend is , moet dus een mid- 

 del opleveren om wanneer die kracht varieert , zooals b.v. bij verplaatsing, van 

 beide werktuigen naar verschillende punten van de oppervlakte der aarde , 

 de grootte dier variatie te meten. 



Om de juistheid dezer redenering en van eene daarop gegronde rekenwijze te 

 beproeven , heeft v. W. de aanwijzingen van een aneroïde-barometer , aan boord 

 van het fregat Novara op de bekende reis rondom de wereld opgeteekend , 

 vergeleken met de gelijktijdig waargenomen standen van een kwikbarometer 

 en daaruit de intensiteitsvermeerdering van de zwaartekracht van den aequator 

 tot de polen berekend. Uit 248 waarnemingen in den atlantischen oceaan 

 vondt hij die 0,005 116 1 en uit 161 waarnemingen in de indische zee 

 0,005 031 2. De laatste uitkomst verdient minder vertrouwen dan de eerste , 



7 



