DIERLIJKE VERMOMMING. 



P. H A B, T I N G. 



Het is voor den denkenden mensch eene behoefte , om , niet enkel 

 de onmiddellijk waarneembare feiten en verschijnselen , welke de natuur 

 hem aanbiedt, gade te slaan en in zich op te nemen, maar ook deze 

 onderling te vergelijken en zoo mogelijk met elkander in oorzakelijk 

 verband te brengen. Het besef dat niets is , dat niets geschiedt zonder 

 oorzaak of door eene samenwerking van oorzaken , is dan ook eiken 

 mensch zoozeer eigen, dat wij het gerust als aangeboren, d. i. van 

 vroegere geslachten op ons overgeërfd , kunnen beschouwen. Reeds het 

 kind heeft telkens het waarom en waardoor? op de lippen. Allen die 

 ouders zijn weten hoe moeilijk het soms is die vragen te beantwoorden. 

 Dit besef, dat niets van zelf geschiedt, maar dat elk uitwerksel eene 

 daaraan voorafgaande oorzaak heeft, is als het ware een deel van ons 

 menschelijk bewustzijn geworden. Wij gevoelen ons onbevredigd , wan- 

 neer wij een verschijnsel, welk ook, waarnemen, waarvan wij de oor- 

 zaak niet kunnen aanwijzen, met andere woorden: dat wij niet kun- 

 nen verklaren. En op hoe hoogeren trap van ontwikkeling de mensch 

 gekomen is , des te levendiger gevoelt hij die behoefte om de oorzaken 

 der dingen die hij om zich ziet te leercn kennen en zoo die dingen 

 zelve te begrijpen. Maar ook , op hoe hoogeren trap de mensch staal , 

 hoe meer kennis hij verzameld, hoe meer zijn verstand zich aan scherp 

 en logisch denken gewend heeft, «les te moeilijker voldoet liij zich 



1 



