6 DIERLIJKE VERMOMMING. 



kunstenaar de fijnste teekeningen in het koper grift , of de fijne naald 

 waarmede de natutironderzoeker onder het mikroskoop een slechts even 

 zichtbaar insekt ontleedt. 



Maar diezelfde hand, tot zoovele heerlijke doeleinden in staat, zon- 

 der welke de mensch nooit in staat zou geweest zijn zoovele kunst- 

 gewrochten te scheppen, zoovele meesterstukken van werktuigkunde 

 tot stand te brengen , zoo heerlijke klanken aan de wereld der toonen 

 te ontlokken , zonder welke de mensch slechts half mensch zoude zijn, 

 grijpt ook het moordstaal en stoot het den vijand in de borst! Een 

 misbruik , zult gij zeggen. Toegegeven , maar waar houdt het mis- 

 bruik op en begint het geoorloofde gebruik? Gij zult beweren, dat 

 God onmogelijk den mensch zijne handen kan gegeven hebben om 

 daarmede zijnen vijand te dooden , maar anderen denken er anders 

 over, getuige de zegeberichten gedurende den oorlog van 1870 — 71. 



Men ziet het, de leer der eindoorzaken, die sommigen beschouwen 

 als een der steunsels van den godsdienst , zoo als zij dien opvatten , 

 heeft ook hare bedenkelijke zijde. Eene zeer eenzijdige toepassing daar- 

 van, waarbij men de lichtzijde sterk op den voorgrond doet treden 

 en de schaduwzijde geheel voorbij ziet , moge het gemoed daarin be- 

 vrediging doen vinden, het verstand kan dit onmogelijk doen. 



Het waren deze en dergelijke beschouwingen die bij mij oprezen, 

 toen ik nadacht over eene reeks van opmerkelijke verschijnsels , die 

 het dierenrijk aanbiedt , en welke , ofschoon vele daarvan reeds lang 

 bekend zijn, toch in den loop der laatste jaren meer in het bijzonder 

 de aandacht hebben getrokken , vooral van eenige engelsche natuur- 

 onderzoekers , bates , wallace , trimen , murray , alsmede van den zwit- 

 serschen entomoloog henri de saussure. Ik bedoel de soms zeer spre- 

 kende overeenkomst, welke men bij een aantal soorten van dieren 

 waarneemt, ten aanzien van hunne kleur of van hunne gedaante of 

 wel van beide , met die van andere voorwerpen , hetzij levenlooze of 

 levende. De natuur is zoo verbazend rijk aan vormen , haar palet bezit 

 zoo duizenderlei schakeeringen , de verscheidenheid is in het algemeen 

 zoo groot, dat, waar zulk eene gelijkenis zich aan ons oog vertoont, 

 wij wel reden tot verwondering hebben en het denkbeeld , alsof die' 

 gelijkenis eene louter toevallige zoude zijn , verre van ons werpen. Ook 



