HET GROENE KLEED PER AARDE. 85 



Die geheimzinnige vlakten van Centraal-Azie , voor een groot deel 

 nog voor de wetenschap onbekend , waar de korte en bloemrijke lente 

 met een droogen zomer en een langen strengen winter afwisselt , waar 

 steenachtige zoutvelden dagreizen lang geen enkele plant , geen gras- 

 scheutje zelfs vertoonen , maar waar ook rijke weidegronden de kudden 

 van tallooze woeste nomadenvolken voedsel geven, waar in het voor- 

 jaar de grond met een tapijt van veelkleurige bloemen, lelie'n, tulpen 

 en Iris is bekleed , waar talrijke grassen en planten soms eene mans- 

 hoogte bereiken , en 's winters de stormwind giert en weken achtereen 

 de sneeuw horizontaal over de vlakten jaagt — dat onmetelijke gebied , 

 half woestijn , half weidegrond , heeft een belangrijke rol vervuld in 

 de wereldgeschiedenis. Van daar gingen de ontzaggelijke volksbewegingen 

 uit, die door alle eeuwen heen het tooneel in Europa hebben ver- 

 anderd; maar ook dat steppengebied vormde een onoverkomelijke 

 grens tusschen de Europesche rijken en China , eene grens , waardoor 

 China, meer dan door zijn muur, zijne oorspronkelijkheid zoo lang 

 heeft kunnen bewaren. Doch ook van die oorspronkelijkheid van China 

 schijnen de dagen geteld. Vooruitgang of dood! Geen middenweg. En 

 als China het voorbeeld van Japan volgt en moedig vooruitgang kiest , 

 zullen de steppen van Azië een nieuwe rol spelen in de geschiedenis 

 van Europa. 



Het klimaat der steppen is minder gelijkmatig droog en warm dan dat 

 der Sahara, de bodem meer afgewisseld; de plantengroei in de steppen is 

 dan ook met die afwisseling overeenkomstig en niet zooals in de Sahara , 

 onder den invloed van een bijna onveranderlijken heeten passaatwind. Op 

 de hoogvlakten van Afghanistan zijn rijke bouwlanden , door een nijvere 

 bevolking verzorgd , grazige weidegronden , waar yaks en antilopen rond- 

 zwerven ; de tuinen van Schiras schitteren van Januarij tot Maart in den 

 weelderigsten lentetooi ; en niet ver van daar, tusschen de hoogvlakten van 

 Teheran en Khorasan , ligt de groote zoutwoestijn , waar geen enkel 

 plantje groeit. De zilte steppengronden van het meer Aral en de Kas- 

 pische Zee zijn bekleed met talrijke Chenopodeeön, eene familie, die 

 overal op zilte gronden, ook aan onze zeekusten, talrijk is vertegen- 

 woordigd , en die op die gronden door de eigenaardige blaauw-groenc . 

 als met witte kristallen bedekte bladen is gekenmerkt; maar nergens 

 is zij zoo rijk als hier in de Aziatische steppen. Talrijke geslachten 

 en soorten , die nergens elders gevonden worden , bewijzen dat hier 

 het hoofdkwartier, het paradijs der Chenopodeeün is, en dat ook de 



