90 DE VERSCHILLENDE METHODEN TOT BEPALING 



Dergelijke getallen noemt men wel eens physische constanten. Het 

 zou geen moeite kosten deze lijst tot eenige bladzijden uit te breiden. 

 Buitendien heeft men chemische constanten, astronomische en andere. 



Yoor den lezer van dit tijdschrift heeft het niets belangrijks te 

 weten, of deze getallen volkomen juist zijn, of dat zij iets grooter 

 of kleiner moeten genomen worden. Hoogstens kunnen deze waarden 

 hem verbazen, als het groote cijfers zijn. Voor de wetenschap zijn zij 

 echter van het hoogste belang. Van de kennis van zulk een constante 

 hing soms de oplossing van de diepst ingrijpende vraagstukken af. De 

 techniek kan vaak niet buiten haar; men denke aan specifieke ge- 

 wichten , het draagvermogen van balken , weerstand tegen uitrekking , 

 verbrandingswarmte , dampspanningen , en zoovele anderen. 



Maar hoe weinig het den lezer ook moge treffen, dat zekere pla- 

 neet dertig duizend millioen kilometers van de zon verwijderd is, of 

 dat een kilogram ijs bij zijn smelting bijna 80 warmte-eenheden latent 

 maakt , geheel anders is het met de verschillende methoden, door welke 

 men er in geslaagd is , al deze constanten te meten. Ten eerste moet 

 vaak de weetgierigheid geprikkeld worden, wanneer men bij menige con- 

 stante vraagt, hoe men ooit in staat was haar te bepalen. Hoe kon men 

 ooit den afstand meten, die een planeet van de zon scheidt ? Hoe verwiert 

 men de zekerheid, dat sommige sterren zoo ver van ons af zijn, dat 

 haar licht 1000 jaar besteedt om ons te bereiken? 



En veel meer nog zal een kennismaking met sommige dezer methoden 

 onze belangstelling wekken door het vernuftige , dat daaraan eigen 

 is , door de fijnheid en juistheid der bij de bepaling gebruikte instru- 

 menten, door de bewonderenswaardige bedrevenheid en scherpzinnig- 

 heid — in den letterlijken zin — van den proefnemer, al hetwelk 

 een historische reputatie aan menig onderzoek heeft geschonken. Ik 

 meen dan ook , dat de bespreking van eenig daaraan ontleend onder- 

 werp in een tijdschrift als het Album der Natuur allezins op haar plaats is. 



Zulk een onderwerp is in de volgende bladzijden door mij behandeld. 

 De meting van de snelheid des lichts , die sedert meer dan twee 

 eeuwen telkens de grootste natuuronderzoekers heeft bezig gehouden, 

 biedt zooveel aan , waarop het gezegde van zooeven van toepassing 

 is, dat het zonder twijfel den lezer zal kunnen boeien. Zou ik 

 mogen onderstellen , dat hij door de eerste regels zal worden afgeschrikt, 

 die eenige inspanning kosten , waar de schrijver deze soms onvermij- 

 delijk van den lezer moet vergen? 



