92 DE VERSCHILLENDE METHODEN 



Bij galilaei , die in zoo menig opzicht de baanbreker was dei- 

 nieuwere wetenschap , treffen wij deze meening echter niet aan. Al- 

 thans hij trekt het zeer in twijfel, ofschoon hij geen bewijzen voor 

 het tegendeel heeft. In zijn beroemde samenspraken ' laat hij iemand 

 beweren . dat de snelheid des lichts oneindig is , want , zegt deze : als 

 er een kanon wordt afgeschoten zien wij het licht op het oogenblik 

 zelf, maar hooren wij het geluid eerst later. "De andere — die gewoonlijk 

 galilaei 's eigen meeningen en inzichten weergeeft — antwoordt : Even 

 goed zou men kunnen zeggen , dat wij de zon 's morgens terstond 

 zien , als zij boven de kim is. Hoe weet men . of zij niet alreeds eenige 

 oogenblikken boven de kim gestaan heeft , voordat wij haar konden 

 zien?" Daarop beschrijft deze persoon een proef, welke zou kunnen 

 dienen om uit te maken , wie van hen beiden gelijk had. Galilaei 

 schijnt die proef gedaan te hebben. Maar hij verkreeg zonder twijfel niet 

 het minste positieve resultaat. En geen wonder! 't Moge blijken uit 

 het volgende, dat op kleinigheden na de proef van galilaei is 2 . 



Twee personen, ieder van een brandende lamp voorzien, plaatsen 

 zich des nachts op eenige mijlen van elkaar , doch zoó , dat zij eikaars 

 lampen kunnen zien. Op een zeker oogenblik dooft de eerste zijn lamp 

 plotseling uit. De tweede persoon ziet dit niet zoodra , of hij doet met 

 zijn lamp hetzelfde. Dit wordt wederom door den eersten persoon gezien. 



Heeft nu het licht tijd noodig om den afstand, die de proefnemers 

 vaneen scheidt, te doorloopen, dan zal de eerste persoon dat terstond 

 bespeuren , want de tijd , dien het licht voor dien heen-en-weergang 

 besteedt, gaat voor hem voorbij tusschen het oogenblik, waarop hij 

 zijn lamp uitbluscht , en dat , waarop hij die handeling door zijn medewer- 

 ker ziet herhalen. 



G-alilaei was nog niet in het bezit van fijne werktuigen om den tijd 

 te meten. Tiendedeelen van seconden ontsnapten zeker aan zijn waar- 

 neming. Hij moest zijn proef dus zoo inrichten, dat het te meten 

 tijdsverloop zoo groot mogelijk werd. Daartoe moesten de waarnemers 

 zoo ver uiteen staan, als de omstandigheden toelieten. Ook zou men 

 den tweeden waarnemer kunnen vervangen door een grooten vlakken 

 spiegel, waarin de eerste 'het licht van zijn lamp laat terugkaatsen. 

 Daardoor valt de tijd weg, dien de tweede waarnemer noodig heeft 



1 Mechanica, Dialogus I (omstreeks 1638). 



2 Zie de aangehaalde verhandeling van dela.tjnay. 



