122 \)]<) VERSCHILLENDE METHODEN 



king . de snelheid des lichts uit den rang van waarschijnlijke hypothese tot 

 dien van onbetwistbaar feit verhief. Gaan wij de geschiedenis hiervan na. 



Na den bekenden tycho de brahé had nog geen sterrekundige 

 nauwkeurige plaatsbepalingen aan den hemel verricht. Bradley, voor- 

 zien van het machtige hulpmiddel der astronomische kijkers, dat brahé 

 nog niet bezat, was de eerste die dezen arbeid weder opvatte. In 

 't bijzonder wilde hij een heldere ster , y uit den Draak , aan zijne 

 metingen onderwerpen. Met de meest mogelijke nauwkeurigheid zou 

 de stand van deze vaste ster met bepaalde onveranderlijke punten van 

 het hemelgewelf worden vergeleken. Daartoe had hij een kostbaar en 

 zeer nauwkeurig instrument laten vervaardigen door molyneüx, dat 

 hij te Kew bij Londen deed opstellen. Nauwelijks was het gereed of 

 hij ving zijne waarnemingen aan. 



Toen deze metingen eenigen tijd geregeld waren voortgezet , bespeurde 

 bradley verschil in de waarnemingen, op de verschillende avonden 

 verkregen. Hij schreef dit echter toe aan onjuistheden, bij Het ge- 

 bruik van het nog nieuwe instrument begaan, of aan nog niet ont- 

 dekte onnauwkeurigheden in de constructie van zijn werktuig. Daar- 

 om verdubbelde hij zijne zorgvuldigheid, maar het opgemerkte ver- 

 schil kwam ook thans weer uit ; zelfs scheen het , alsof het hoe langer 

 hoe grooter werd. Natuurlijk gaf buadley het thans niet op. Toen hij 

 eenige maanden lang had gearbeid , had het verschil , toenemende , 

 eene vrij aanzienlijke grootte bereikt (namelijk voor een goed instrument 

 en een bekwaam observator !) en begon vervolgens eerst langzaam , later 

 spoediger af te nemen. Het bedoelde verschil bestond hierin . dat men de 

 ster telkens op een andere plaats zag staan dan die, waar men haar vroeger 

 had waargenomen. Eindelijk was er een rond jaar verstreken. Toen gaf het 

 instrument weder nauwkeurig dezelfde standplaats als de eerst gevon- 

 dene. De plaatsen die men in Maart en September had gemeten ver- 

 schilden ten minste 89 seconden in afstand tot de noordpool des hemels ! 



Bradley wenschte nog meer kennis te erlangen van dit verschijnsel. 

 Daar zijn instrument slechts weinig speling had, liet hij door den 

 kundigen guaiiam te Londen een ander vervaardigen, dat hem zou 

 veroorlooven de waarnemingen over vele andere sterren uit te strekken. 

 In 1727 was het gereed en werd te Wanstead opgesteld. Om kort te 

 gaan, bradley constateerde dezelfde verschijnselen bij alle sterren, die 

 'lij onderzocht, en hij zag nu tevens dat het hierin bestond, dat elke 

 t om haar eigenlijke standplaats een ellipsje beschreef, waarvan 



