TOT BEPALING VAN DE SNELHEID DES LICHTS. 



145 



Schijf van de turbine met de 24 

 schuin geplaatste tusschenschotten. 

 Op de drievoudige schaal van fig. 

 12 geteekend. 



in fig. 14 op de drievoudige grootte van fig. 12. Zij bestaat uit een mas- 

 sieve binnenste schijf en een wijderen ring; de tusschenruimte is aan- 

 gevuld door 24 schuin geplaatste schotten. Deze sluiten tegen den rand 

 der schijf en den binnenrand van den ring aan. Hun eigen bovenran- 

 Fig. u. den kan men in de figuur zien , hun be- 



nedenranden niet. De beide stoomstralen 

 blazen, als de schijf onmiddelijk boven de 

 kamer op haar plaats is gebracht, tegen 

 deze schuine schotten aan , en oefenen daarop 

 eene drukking uit, waardoor de schijf in be- 

 weging komt. Wie zich een helder denk- 

 beeld van deze werking vormen wil, vrage 

 naar de sirene van cagniard de la tour , die 

 men in de meeste physische kabinetten aan- 

 treft , en op geheel overeenkomstige manier 

 in beweging komt. De schijf is overigens zoo 

 dicht boven de kamer geplaatst, dat er 

 geen stoom tusschen beiden door kan ontsnappen. Foucaults turbine 

 gaf, even als de genoemde sirene, een toon, doch slechts zwak, omdat 

 de schotten zoo dun waren. Uit de toonhoogte kon men echter op vol- 

 doende wijze de omwentelingssnelheid afleiden. 



Meer naar onderen draagt de as een of twee ruggelings geplaatste 

 spiegels, in een sterken ring vastgemaakt. Hun diameter is 14 millim. 

 Daarmede bezwaard bereikte de as 800 rotaties per sec, wat voldoende 

 was voor de proef. De spiegels bestonden uit verzilverd spiegelglas. 

 Gewone verfoeliede spiegels betoonden zich onbruikbaar. Eeeds bij 200 

 omwentelingen werd het steeds vloeibare kwik uit de foelie wegge- 

 slingerd. De omwentelingssnelheid wordt door een voor de buis ge- 

 plaatste kraan naar willekeur geregeld. 



Het is volstrekt geen kunst om al deze deelen zoodanig te maken , 

 dat de as eene snelle draaiing verkrijgt. Maar men ziet gemakkelijk in, 

 dat de spiegeltjes volstrekt geen andere beweging moeten hebben, dan 

 de wenteling om een zekere denkbeeldige rechte lijn; zonder de min- 

 ste schokken of ongelijkheden derhalve, en dan 800 omwente- 

 lingen in het zoo korte bestek van slechts één seconde ! Daardoor wordt 

 de uitvoerbaarheid bijna onmogelijk. Wanneer foucault de tot dusver 

 beschreven deelen in beweging bracht, was de werking bij geringe 

 snelheid uiterst zuiver. Maar wanneer de snelheid aangroeide liet dd 



10 



