146 



DE VERSCHILLENDE METHODEN 



toestel weldra een diep brommend gelnid hooren , dat door allerlei tril- 

 lingen en drenningen werd opgewekt, die in de tappen en pannen ont- 

 stonden. De terruggekaatste lichtstralen geraakten dermate in trilling, 

 dat de proef niet te doen was. Oorzaken van dit bezwaar zijn er meer 

 dan een. De aspunten en de pannen zijn nimmer volmaakt kegelrond. 

 Maar al kon ook de as en al wat zij meevoert met mathematische 

 nauwkeurigheid symmetrisch worden gemaakt ten opzichte der lijn, 

 die door de aspunten kan gedacht worden, dan nog zouden de stoffen, 

 die alles samenstellen, niet in alle deelen homogeen zijn, en daar- 

 door zou het zwaartepunt nog niet vast en zeker in die lijn vallen. Om 

 deze fout te herstellen draagt de as een derde stuk, de compensa- 

 tor geheeten. In figuur 13 ziet men boven den spiegel een dikken ge- 

 lijkzijdigen driehoek , in 't midden door de as doorboord. Bij zijn afge- 

 ronde hoekpunten draagt hij drie zware metalen schroeven. De as wordt 



ïïg. 15. 



Wijze om de spiegel-as met haar aanhangsels 

 tusschen twee schuine glasplaten te plaatsen. 



nu tusschen twee hellende glas- 

 platen gelegd — zooals fig. 15, door 

 mij ontworpen, doet zien — en draait 

 dan uiterst gemakkelijk. Zij neemt 

 dan een stand aan , waarbij haar 

 zwaartepunt zoo laag mogelijk ligt. 

 Nu vijlt men den naar beneden 

 gewenden hoek van den compen- 

 sator een weinig af, en onderzoekt 

 op nieuw, totdat de as geen be- 

 paalden stand bij voorkeur aanneemt , maar in alle standen zonder 

 onderscheid in evenwicht is. Het zwaartepunt ligt nu blijkbaar in de 

 lijn der aspunten. 



Maar nog is de trilling niet opgeheven. Ieder deeltje van den toe- 

 stel tracht bij de omwenteling zich van de lijn der aspunten te ver- 

 wijderen. Daar het echter vast daarmede verbonden is , oefent het als 

 het ware eene zijdelingsche trekking daarop uit , zoodat de beide uit- 

 einden der as van binnen tegen de wanden van de kegelvormige pan- 

 nen worden aangedrukt. Indien nu alle stoffen, waaruit de toestel 

 bestaat, volkomen homogeen waren en daarbij volmaakt symmetrisch 

 geplaatst ten opzichte van de lijn der aspunten , dan zouden de door 

 alle deeltjes te zamen uitgeoefende trekkrachten tegen elkaar volkomen 

 opwegen en de aspunten in geen richting meer dan in eene andere tegen 

 de wanden der pannen drukken. Maar die symmetrie, wij zeiden het 



