NAAR AANLEIDING VAN EEN HANGEND VRAAGSTUK. 167 



vraagstuk zien, allengs den boventoon erlangen en de overigen, die 

 voorzichtiger , maar daardoor meestal ook zwakker zijn , medesiepen. 

 Wat zouden diezelfde heeren, die nu medegewerkt hebben tot indiening 

 van een adres , dat aanvankelijk slechts tot eene niets beteekenende verma- 

 ning kon aanleiding geven, wel gezegd hebben van een dergelijk adres 

 ingediend door eene vereeniging van geestelijken, waarin de minister 

 verzocht werd de professoren aan onze hoogescholen te vermanen van 

 in hunne lessen niets als waarheid te verkondigen , wat in strijd is 

 met de leerstukken hunner kerk. Ik meen onder de leden der directie 

 van de Haagsche vereeniging er wel te kennen die , en terecht , het 

 den minister zeer euvel zouden hebben geduid , indien hij zich tot voertuig 

 van zulk eene vermaning, hoe zoetsappig ook ingekleed, had laten ge- 

 bruiken. Het geldt hier : principiis obsta. Men beproeft eene vermaning , 

 onder voorbehoud echter van, zoo noodig, later, wanneer men er de 

 macht toe heeft, de zaak te reglementeeren. Het hooger onderwijs 

 moet vrij zijn in zijne bewegingen. Zoo niet , schaf het af. Zijne eenige 

 bestemming is wetenschap te kweeken, en de wetenschap, evenmin als 

 de wijze waarop zij beoefend moet worden , laat zich door reglementen 

 aan banden leggen. Niet dat professoren onfeilbaar zijn. Zij zijn het 

 evenmin als andere menschen. Maar men mag toch wel aannemen dat 

 zij in het algemeen de beste beoordeelaars zijn van de wijze waarop 

 de jongelieden, die hunne lessen bezoeken en aan de praktische oefenin- 

 gen deelnemen , in de hoogere sferen der wetenschap moeten worden 

 ingeleid. 



Wij geven dit toe , zegt wellicht een ultra-dierenbeschermer , maar 

 slechts onder voorwaarde dat de professoren geene wreedheden plegen 

 en daarvan een schadelijk werkend voorbeeld geven. Maar wie zegt u 

 dat zij dit doen? Hebt gij wel ooit bedacht, dat wreedheid eene eigen- 

 schap des gemoeds is , die volstrekt niet noodzakelijk gepaard gaat 

 met eene daad welke den van nature week- en teerhartigen wreed 

 voorkomt, omdat hij de beweegredenen die daartoe leiden niet begrij- 

 pen kan? 



Gij wijst mij op de groote getalen van dieren die aan vivisectiën 

 zijn opgeofferd. Zelfs gesteld dat die getalen juist waren, dan zouden 

 zij nog niets bewijzen. Het haringkaken is ook eene vivisectie en wel 

 eene zeer pijnlijke. Jaarlijks ondergaan haar vele millioenen haringen. 

 Zoudt gij nu, indien gij er de macht toe hadt, het haringkaken wil- 

 len verbieden? Dan zoudt gij uit zuivere dierenliefde duizende huis- 



