170 EENE PSYCHOLOGISCHE STUDIE 



den of andere groote zoogdieren. Ieder nu die eene matige dosis gezond 

 verstand heeft en rekenen kan, moet dadelijk inzien dat zulke cijfers 

 geweldig overdreven zijn. Waren zij juist, dan zouden in den tijd wan- 

 neer er in de laboratoriën gewerkt wordt, omstreeks 100 dieren daags, 

 — altoos behalve de kikvorschen, — ' geviviseceerd zijn! Welk eene 

 monsterslachterij ! 



Ik heb het der moeite waard geacht aan mijnen ambtgenoot, Prof. 

 e. brücke , te vragen wat daarvan waar was. Ziehier zijn antwoord ; 

 d.d. 11 April van dit jaar. 



lïochgeehrtester herr College! 



lhre Anfrage beantworte ich in Folgendem sogleich. In den Jahren 1851 und 1852 

 hat hier in Wien ausser mir, so viel ich weiss, Niemand Vivisectionen an warmblüti- 

 gen Thieren gemacht. Die Arbeiten von Turk an Saugethieren begannen erst spater , 

 ebenso die von ludwig, der 1854 nach Wien kam. Ich habe in jenen Jahren, so weit 

 ich es ans der Brinnerung schatzen kann , vielleicht zusammen, also in dem Zeitraume 

 vou zwei Jahre, 50 Hünde, 100 Kaninchen, ein halbes Dutzend Katzen und eine ziem- 

 lich grosse, nicht naher zu schützende Anzahl van Fröschen und Kroten verbraucht. 

 Pferde gar nicht, weil es mir damals noch an dem gehörigen Raume fehlte, sie unter- 

 zubringen. Sie sind überhaupt zu kostspielig ; ich habe deren erst wenige, ich glaube 

 drei, verbraucht, so lange ich in Wien bin. Wir mussen es uns eben gefallen lassen t 

 dass wir, wie die Welt überhaupt, unter der Herrschaft der Phrase stehen, und das 

 die Leute von denjenigen Dingen am liebsten sprechen, in welche sie die wenigste Ein- 

 sicht haben. Mit bestem Grusse Ihr 



E. BRÜCKE. 



Het is overbodig bij dezen brief eenige opmerking te voegen. 



De schrijver van Een paar bedenkingen enz. heeft, echter niet geheel 

 het voetspoor van zijnen voorganger gedrukt. Hij onthoudt zich van de 

 bewering dat God de vivisectien niet kan willen. Ik geloof dat hij 

 wijs gehandeld heeft met althans dit argument niet aan te voeren. 

 Het is ook al te zwak. Wij kunnen den wil Gods alleen uit de schep- 

 ping leeren kennen , en wel verre dat deze ons een tooneel van vrede , 

 liefde en geluk aanbiedt , zijn het ' land en de zee veeleer een groot 

 slachtveld , waarop alleen het recht des sterksten geldt en leed en pijn 

 de regel , vrede en geluk de uitzondering zijn. Het verhinderen van 

 pijn ligt zoo weinig in het plan des Scheppers , dat geen kind geboren 



