NAA.K, AANLEIDING VAN EEN HANGEND VRAAGSTUK. 177 



in de oogeu komen , geen pijn van mensch of dier kunnen aanschouwen , 

 zonder te rillen en te beven , geen bloed zonder te verbleeken , zich nu ook 

 verbeelden werkelijk medelij dender dan andere menschen te zijn. En zij 

 zijn dit, maar alleen in den etymologischen zin des woords, niet in 

 den waren en hoogeren. Hun medelijden is passief maar kan niet ac- 

 tief worden ; zij kunnen jammeren , beklagen , maar niet hulpvaardig 

 optreden , waar het noodig is , zelfs geen bekken ophouden om het 

 bloed bij eene aderlating op te vangen. 



Verhardend ! Meent gij dan , geachte heer ! dat onze diakonessen en 

 pleegzusters van het roode kruis verhard zijn door het bijwonen van 

 operaties, door het leggen van verbanden aan afzichtelijke wonden, 

 waarvan gij u waarschijnlijk huiverend zoudt afkeeren, zonder een 

 hand ter hulpe te kunnen uitstrekken, omdat u het bloed in de ade- 

 ren stolt bij het zien van zooveel akeligheid? 



Neen , noch die edele vrouwen en meisjes , noch de studenten in de 

 geneeskunde die de praktische lessen in de ziekenhuizen volgen of 

 de vivisectien op dieren bijwonen, worden daardoor verhard, maar zij 

 worden gehard , hetgeen geheel iets anders is. Zij leeren allengs den zeer 

 natuurlijken en iederen mensch eigenen afschuw overwinnen , dien too- 

 neelen van bloed en pijnlijk lijden verwekken ; zij leeren de aandoe- 

 ningen bedwingen die hun brein minder helder, hunne hand minder 

 vast zouden maken, wanneer het er op aankomt om u of uws gelij- 

 ken, wanneer gij kermend daarneder ligt en smeekend naar hulp uit- 

 ziet , door hunne wetenschap en kunstvaardigheid te redden van doods- 

 gevaar. 



Wat zoude er van den maatschappij worden, wanneer uwe week- 

 en flauwhartigheid, s die Gij u nog wel als deugd toerekent, tot door- 

 gaanden regel werd! 



Ik erken dat dit woord verhardend bij mij een gevoel heeft gewekt 

 dat veel op verontwaardiging gelijkt. Ik dacht daarbij aan zoo meni- 

 gen geneesheer en chirurg , die in tijden van grooten nood , van epide- 

 mische ziekten of onder bereik van het doodend lood des vijands, niet 

 schroomden hun leven te wagen om ongelukkigen te helpen en waar- 

 van menigeen bij de vervulling zijner moeielijke plichten den dood heeft 

 gevonden. Ik dacht daarbij ook aan u, mijn reeds voor vele jaren over- 

 leden leermeester, suerman , wiens zinspreuk, die gij ook in uw leven 

 en wandel verwezenlijktet , was : Fortiter in re , si i ar! ter in modo. CHj 

 waart een type van zachtzinnigheid, liefderijkheid en hulpvaardigheid , 



12 



