206 HOE DE PLANTEN EEIZEN. 



wanneer de omstandigheden daartoe gunstig zijn, spoedig vermenig- 

 vuldigen. 



Dit alleen echter is tot hare verbreiding niet voldoende; de planten 

 toch zijn , in tegenoverstelling van de dieren — ik spreek hier in 't 

 algemeen en laat de uitzonderingen daar — aan hare plaats gebonden , 

 en er zijd derhalve bijzondere middelen toe noodig , zullen hare telgen 

 zich op eenigszins aanzienlijke afstanden kunnen verwijderen. 



Wij kennen onderscheidene van die middelen ; deze liggen deels buiten 

 de plant , en zijn voor een ander deel afhankelijk van de inrichting van 

 sommige harer organen. Op het één zoowel als op het andere willen 

 wij thans onze opmerkzaamheid vestigen. 

 Hierbij bedient zich de Natuur: 



van de stroomingen der lucht, dus van den wind, 

 van de stroomingen van het water, 

 van vogels en viervoetige dieren, 

 van den mensch ; 

 benevens, inzonderheid voor de verspreiding binnen engere grenzen: 

 van de wijze waarop sommige vruchten of zaden, of ook enkele 

 andere plantendeelen ingericht zijn. 



Om door luchtstroomingen , of, om het meer gebruikelijke woord te 

 bezigen , door den wind weggevoerd te kunnen worden , moeten de zaden 

 of vruchten natuurlijk licht en daarbij zoodanig ingericht zijn , dat hare 

 betrekkelijke zwaarte geen beletsel daartegen is. Wordt echter dat ge- 

 wicht te aanzienlijk , zooals met dat van de meeste , zelfs van vele kleinere 

 zaden het geval is , dan moeten zij onvermijdelijk , wanneer zij rijp zijn 

 en afvallen, terecht komen in de onmiddellijke nabijheid van den voet 

 des booms of der plant waarvan zij afkomstig zijn , en dan is er , tenzij 

 die dicht bij 't water staan , of dieren of menschen de zaden vervoeren , 

 ook geen kans dat die planten zich spoedig op noemenswaarden afstand 

 zullen verbreiden. Wèl zal dat natuurlijk altijd iets zijn en voor gesta- 

 dig opvolgende geslachten gaandeweg meer gaan bedragen, ja in den 

 loop van eeuwen zelfs een vrij aanzienlijke beteekenis kunnen verkrij- 

 gen , maar toch zal het gebied van zoodanige planten , vergeleken met 

 dat van die welke onder gunstiger omstandigheden in dit opzicht ver- 

 keeren, uit den aard der zaak zeer beperkt zijn. 



