222 HOE DE PLANTEN REIZEN. 



die zij verzwelgen en welker zaden zij elders, onverschillig op welke 

 wijze , weder uitwerpen. 



En nu sprak ik nog niet van de zaden die zij op andere wijzen over- 

 brengen, 't zij tusschen de vederen der vleugels, 't zij, en dat zijn 

 voornamelijk die van waterplanten of die aan de kanten groeien, dat 

 die met het slijk aan hunne pooten blijven kleven en er elders weer 

 van loslaten. Ook hiervan zou ik onderscheidene voorbeelden, die ik 

 zelf heb waargenomen, kunnen meêdeelen, ware het niet dat zulks te 

 veel ruimte voor dit gedeelte van mijn onderwerp zou vereischen. 



Men kan dit alles toevallig noemen ; goed , maar dan zijn de voor- 

 beelden van dat toeval toch gewis al zeer talrijk. Dan is bij slot van 

 rekening de geheele geographische verspreiding der planten toevallig. — 

 En als deze geen toeval genoemd mag worden, dan is al dat andere 

 het evenmin. Maar , eilieve , wat is het dan ? 



Ook de viervoetige dieren zijn, voor zoover zij zich vrij kunnen be- 

 wegen, hoewel zonder twijfel op veel beperkter wijze, de Natuur hierin 

 behulpzaam. Gemakkelijk toch kunnen ook zij sommige zaden tusschen 

 de haren meevoeren, terwijl het door feiten bewezen is dat zeer harde 

 zaden lang genoeg onbeschadigd in hunne maag kunnen verblijven, om 

 nog kiembaar uitgeworpen te worden. Dit heeft, om maar één voor- 

 beeld te noemen, o. a. op Java met de koffie plaats. Junghuhn ver- 

 meldt daaromtrent dat men, gedurende den oogsttijd, op de wegen 

 die de koffieplantaadjen doorsnijden, witachtige dierlijke uitwerpselen 

 ziet liggen, uit niets anders bestaande dan samengekleefde , doch ove- 

 rigens nog gave koffieboonen. 't Zijn de uitwerpselen van den Moe- 

 sang ! , een roofdier, bij de bergbewoners ook wel als hoenderdief 

 bekend, maar die daarenboven op verschillende vruchten aast, doch, 

 boven elk ander soort van voedsel, de voorkeur geeft aan de bessen 

 van den Komeboom , welks vleezige en saprijke vrucht voor het dier 

 een lekkernij schijnt te zijn, terwijl het de hoornachtige zaden onbe- 

 schadigd weder uitwerpt. Deze boonen worden door de Javanen voor 

 de beste gehouden, wat vrij natuurlijk is, daar het dier de beste 

 vruchten opspoort. 2 



1 Paradoxurus Musanc/a. 2 Junghuhn. Java. I. bl. 412. 



