HOE DE PLANTEN REIZEN. 225 



denden landbouw, mede zeer veel hiertoe moeten hebben bijgedragen 

 ligt voor de hand. 



Van hoeveel belang de landverhuizingen in dit opzicht geweest moe- 

 ten zijn , behoeft mede wel geen nader betoog , en dit te minder , wanneer 

 we weten dat zelfs de oorlogen, inzonderheid van vroegeren tijd, 

 die , hoe noodlottig steeds voor de individuen , toch zulk een onmis- 

 kenbaar nuttigen invloed uitgeoefend hebben op de maatschappelijke 

 toestanden , oorzaak waren dat de zaden van vele planten op verre 

 afstanden vervoerd werden, wat misschien vreemd klinkt, maar toch 

 onbetwijfelbaar waar is. Voornamelijk geldt dit van de kruistochten, 

 maar gewis in niet mindere mate van de groote oorlogen tusschen 

 de Oude Volken. 



In hoeverre zelfs de oorlogen van lateren tijd daarop nog invloed 

 hadden, kan hieruit blijken, dat in 1815 in Frankrijk, daar waar de 

 Bussen en Kozakken gekampeerd geweest waren, later planten werden 

 gevonden die aan de oevers van de Dnieper en de Don thuis behooren. l 



En wil men een bewijs van nog jongeren datum: dit vindt men al- 

 weder in Frankrijk. Immers vond men, naar de mededeeling van den 

 Heer carrière 2 , in den vorigen zomer in de omstreken van Parijs 

 — vooral aan den linkeroever der Seine — niet minder dan 150 a 

 200 éénjarige planten in bloei, die daar vroeger niet waren gezien en 

 aan de oevers van de Middellandsche zee thuis behooren. De zaden 

 daarvan waren met hooi, stroo als anderszins voor de fourrages der 

 aldaar gekampeerd hebbende cavallerie meegevoerd, en ontkiemden er, 

 wijl het saisoen er toen gunstig voor was. Dat sommige ervan daar 

 weer zullen verdwijnen lijdt geen twijfel, maar 't is evenmin aan 

 twijfel onderhevig, dat vele zich er zullen uitbreiden en voor goed 

 vestigen. 



Nevens den landbouw en — in den tegenwoordigen tijd althans — 

 nog meer dan deze, komt hier ook de tuinbouw in aanmerking. Zaden 

 toch van de meest verschillende gewassen worden her- en derwaarts 

 gezonden, waartegen zelfs de verste afstanden geen hinderpalen zijn. 

 Voor zooverre het klimaat dit toelaat , worden die planten in de tuinen 

 opgekweekt. Is het wonder dat de wind, dat de vogels die dan 

 ook vaak doen verhuizen buiten de haar gestelde grenzen, en ze zich 

 niet zelden het burgerrecht verschaffen in een haar vreemd werelddeel? 



1 Boqcillon, t. a. p. pag. 2G9. 2 Revue kortkole, December 1871. 



15 



