DER VASTE STERKEN. 267 



bij de gedachte aan afstanden zóó groot , dat een bliksemstraal dien eerst 

 in jaren doorloopen zoude. Zoo groot dat , om eene vergelijking van 

 kaiser te gebruiken , de middellijn der aardbaan , op dien afstand ge- 

 zien, aan den hemel een boogje beslaat 76 malen korter dan de dikte 

 van een hoofdhaar, gehouden op den afstand van duidelijk zien. 



Wat strekte hun, die deze kleine boogjes trachtten uit te meten, 

 tot leiddraad bij het kiezen van eenige uit de duizenden vaste sterren, 

 waarmede de hemel als bezaaid is? Waar toch het er op aan kwam 

 eene plaatsverandering te bepalen van wier gering bedrag men van te 

 voren overtuigd was, daar was het van belang bij het onderzoek zich 

 van sterren te bedienen, die haar zoo duidelijk mogelijk vertoonden. 

 En, daar die verplaatsing eener ster des te grooter moest schijnen, 

 naarmate zij minder ver van de aarde was verwijderd , moest de keuze 

 vallen op de meest nabij ons gelegene. Bedenkt men nu echter , dat de 

 afstand eerst uit de grootte der plaats verandering zelve \ kon wor- 

 den afgeleid , dan is het duidelijk dat men bij het kiezen als in het 

 duister zou hebben rondgetast, als niet eene ontdekking uit het mid- 

 den der vorige eeuw omtrent het verschil in afstand eenige inlichting 

 had verstrekt. 



Reeds toen toch hadden eenige sterrekundigen opgemerkt dat de 

 plaatsen, die sommige sterren innamen, niet overeenkwamen met die 

 waar hunne voorgangers deze zagen ; van omtrent ongeveer een honderdtal 

 bewezen zij dat dit inderdaad het geval was. Deze beweging der vaste 

 sterren nu had met de zoogenaamde jaarlijksche parallaxis niets ge- 

 meen. In plaats van door hare gedaante de beweging der aarde na te 

 bootsen geschiedde zij steeds in dezelfde richting. Wat in een tal van 

 achtereenvolgende jaren een ster jaarlijks was vooruitgegaan, daarvan 

 nam men aan het einde van dien tijd de som waar; al was dus het 

 jaarlijksch bedrag van deze eigene beweging niet grooter geweest dan 

 dat der jaarlijksche parallaxis, zoo kon zij toch in den loop der tijden 

 den sterrekundigen niet verborgen blijven. 



Deze eigen beweging der sterren nu ziet men in zeer bijzondere ge- 

 vallen in haar waar bedrag. Beweegt zich bijv. een ster rechtstreeks 

 naar of van de plaats , waar ons zonnestelsel in het heelal gelegen is, 

 dan zal men van die eigen beweging niets kunnen merken. Alleen 

 wanneer hare richting loodrecht is op de lijn , van haar naar het mid- 

 delpunt der aartie getrokken, doet zich die beweging in hare ware 

 grootte aan ons voor ; in elk ander geval zien wij slechts hare projectie 



