270 OVER DE BEWEGING EN DEN PHYSISCHEN TOESTAND 



weging daarentegen zou pleiten voor eene wenteling van het gansche 

 heelal om zijn zwaartepunt. Op het tegenwoordig standpunt der weten- 

 schap echter achten wij het minstens voorbarig zich in beschouwingen 

 van dezen aard te verdiepen ; zelfs al wilden wij daarbij niet zoover gaan 

 als MaDLER 1 , toen hij, reeds in 1845, meende een punt in de Pleiaden te kun- 

 nen aanwijzen als de plaats waar het centraal-lichaam zou te vinden zijn. 



Niet alleen een meer gezette studie van de eigen beweging der vaste 

 sterren en van ons zonnestelsel was het gevolg van de onderzoekingen , 

 omtrent de parallaxis der vaste sterren ingesteld. Aan deze knoopt 

 zich ook die meer opzettelijke beoefening vast van de dubbele en veel- 

 voudige sterren , waardoor wij haar als zoovele stelsels van om elkan- 

 der wentelende zonnen hebben leeren kennen. 



Dat men reeds sedert lange jaren eenige zeer nabij elkander geplaatste 

 sterren kende , behoeft geen verzekering ; reeds bij eene eenigzins 

 aandachtige beschouwing des hemels ziet het bloote oog er eenige , en 

 haar aantal vermeerdert reeds zeer zoodra het oog met een zwakken 

 kijker is gewapend. 



Men had echter tot in het laatst der vorige eeuw op haar niet be- 

 paaldelijk de aandacht gevestigd, omdat men meende, dat haar on- 

 derlinge afstand slechts schijnbaar zoo klein was; men hield het er 

 algemeen voor dat zij inderdaad op zeer verschillenden afstand van 

 ons zich bevonden , terwijl alleen de toevallige omstandigheid , dat de 

 plaats , door ons in de ruimte ingenomen , bijna op de rechte lijn lag, 

 die hare plaatsen verbond , ons haar naast elkander deed zien. En 

 mochten ook al sommigen, bijv. mayer te Manheim, de meening uiten 

 dat de kleinste van zulk een paar wel eens een trawant van de groot- 

 ste zijn kon, op de wijze waarop de maan dit is van de aarde, hunne 

 beweering werd of bespot of wederlegd op gronden , die zeker niet aan 

 de natuurwetenschappen ontleend waren. 



Onder degenen nu, die aan het einde der vorige eeuw de paral- 

 laxis der vaste sterren trachtten te bepalen , behoorde in de eerste 

 plaats de sterrekundige , dien wij zoo even reeds als den grondlegger 

 onzer kennis van de eigen beweging dier hemellichamen hebben ver- 

 meld. Ook herschell volgde daarbij de methode door galilei aan de 

 hand gedaan , maar de meetwerktuigen , waarover hij te beschikken 



1 In den tijd, tusschen het stellen en afdrukken dezer regels verloopen, ontviel deze 

 groote sterrekundige aan de wetenschap. 



