DER VASTE STERBEN. 273 



de kennis kon geraken van de baan, die gene om deze schijnt te be- 

 schrijven. En niet alleen van de baan zooals wij haar zien, die in de 

 meeste gevallen slechts een projectie is van de in werkelijkheid door- 

 loopene , ook van deze doet ons die reken wij ze ligging en gedaante 

 kennen; zij geeft daarbij volkomen inlichting omtrent den omloopstijd 

 zoowel als omtrent het tijdstip , waarop de eene ster van de andere 

 minst ver verwijderd zal zijn. 



Aan deze reken wij ze ligt het denkbeeld tot grondslag , dat het de 

 onderlinge aantrekking der beide sterren is, die haren betrekkelijken 

 loop regelt; dat dus de eene een ellips zal beschrijven, in wier brand- 

 punt de andere geplaatst is. Heeft eenmaal de berekening geleid tot 

 de kennis van de ellips , die door de vier uit de waarneming afgeleide 

 plaatsen gaat, dan zal verder voortgezette waarneming moeten leeren 

 in hoeverre de ster werkelijk deze baan doorloopt. Zij zal, zoo doende, 

 den twijfel moeten opheffen of het beginsel, bij de berekening voor- 

 opgezet, al dan niet met de waarheid in strijd is. 



Nu is de onderlinge plaatsverandering der dubbelsterren eene zeer 

 langzame; weinige besteden tot het volbrengen van een ganschen 

 omloop minder dan een eeuw. Daarenboven is de waarneming van 

 afmetingen van zoo klein bedrag als de hier bedoelde aan fouten onder- 

 hevig , die , hoe klein ook op zich zelve , groote onzekerheid doen ont- 

 staan omtrent de afmetingen van de gansche daaruit te berekenen 

 baan. Jaren van gezet en nauwkeurig onderzoek zullen er dus moeten 

 voorbijgaan , eer men van haar een gedeelte kent , groot genoeg om 

 onbepaald vertrouwen te kunnen stellen in het daaruit afgeleid geheel. 

 Daaruit is het dan ook te verklaren dat, terwijl enke uit waarne- 

 mingen van herschell , struve en anderen voor een ster in het beeld 

 Ophiucus een omloopstijd vond van ongeveer 74 jaren , müdler , door 

 bij zijne berekeningen de waarnemingen van vóór 1823 te verwerpen 

 en de tusschen 1825 en 1847 verzamelde te gebruiken , dien tijd op 

 92 jaren moest bepalen, en dat, terwijl yvon-villarceau , sterrekun- 

 dige aan het observatorium te Parijs, in 1852 den omloopstijd eencr 

 ster in de Noorderkroon op ruim 67 jaren stelde , winnecke te Berlijn 

 in 1856, door toevoeging van nieuwe waarnemingen, tot een omloops- 

 tijd kwam, die 14 jaren korter is. 



Nog zeer onlangs deed zich een dergelijk geval voor als het boven 

 omtrent de ster in Ophiucus vermelde. Flammarion deelde in de Ver- 

 gadering der Académie des Sciences van den 24en Nov. 1.1. riiedë,dat 



