DER VASTE STERREN. 275 



Toen herschell, wien wij niet recht den vader der nieuwere ster- 

 rekunde mogen noemen, de vaste sterren maakte tot de voorwerpen 

 van een opzettelijk onderzoek , opende hij aan die wetenschap een baan , 

 waarop wij wel is waar nog slechts betrekkelijk weinig zijn gevorderd , 

 maar toch ver genoeg om te weten dat aan haren eindpaal voor die 

 wetenschap een onschatbare vermeerdering van kennis als kroon is 

 weggelegd. Waar wij nevens het groot aantal dubbel- en veelvoudige 

 sterren in struve's catalogus vijf paren der eerstgenoemden door een 

 cirkel zien omvat, wiens straal nog geen 9 minuten boogs bedraagt , 

 daar wijst ons alles op een onderling verband tusschen groepen van 

 die zelfde hemellichamen, aan wier onderlinge onafhankelijkheid een 

 eeuw geleden niemand twijfelde; een verband, dat wij slechts vermoe- 

 den kunnen, dat echter, als wij op den ingeslagen weg voortgaan, 

 door de toekomstige eeuwen tot klaarheid zal worden gebracht. Op 

 dien weg wachten haar ontdekkingen van hemellichamen , die nooit een 

 menschelijk oog zien zal, omdat zij of in het heldere licht van ster- 

 ren der eerste grootte bedolven of zelf te zwak van licht zijn, dan 

 dat het tot ons doordringen kan; ontdekkingen als die van peters 

 (1851) en auwers (1862), die, de eerste voor Sirius , de helderste ster 

 in de Groote Hond, de tweede voor Procyon, de helderste in de kleine 

 Hond, uit de waarnemingen eene beweging afleiden om een punt waar 

 geen ster wordt gezien en waar de aanwezigheid van een aantrekkend 

 lichaam van groote uitgebreidheid alleen door de elliptische baan wordt 

 verraden. ' 



Herschell zocht naar den afstand der vaste sterren; hij wilde dien 

 uit hare parallaxis afleiden. En ofschoon hij ]angs dien weg zijn doel 

 niet mocht bereiken , opende hij zelf een nieuwen weg , die wellicht 

 eenmaal daartoe leiden zal. Want als een ster een dubbelster is en 

 zoover van de aarde verwijderd , dat de aardbaan , uit haar gezien , 

 maar een punt schijnt , wanneer zij dus van geen parallaxis kan doen 

 blijken, dan zal men haren afstand nog kunnen afleiden uit de ver- 

 gelijking van de werkelijke afmetingen harer baan met de grootte 

 waarop zij op dien afstand worden gezien. En die werkelijke afmetin- 



1 Op den 31sten Jaimarij 1862 heeft clark te Boston, op een afstand van 10 sekon 

 boogs van Sirius een kleine ster ontdekt, die, volgens de berekening van auwers, de 

 oorzaak van de beweging der groote ster zijn kan, wanneer hare massa gelijk is aan de 

 helft van deze. 



