OVER DE GANZEN. 337 



in de meren, want hoe kouder het is, zooveel meer behoefte gevoelen 

 zij , om zich door het drinken van koud water te verfrisschen. 



Telken keere spoeden zij zich , nadat zij haren dorst hebben gelescht, 

 naar de bouwlanden terug , behalve des avonds , wanneer zij in het 

 ijskoude water der opening of op het ijs langs hare randen eene even 

 genoeglijke nachtrust nemen, als wij in het warme bed. 



Vriezen de meren geheel dicht, en ligt er sneeuw, dan eten de 

 Kollen, om den dorst te lesschen, sneeuw. Is er geen sneeuw, dan ver- 

 trekken zij. 



Uit het voorgaande blijkt dus , dat de ganzen, als zij hier vertoe- 

 ven , de gewassen benadeelen. De vraag is dus niet onbelangrijk of 

 zij voor den landbouwer onder de schadelijke vogels moeten gerang- 

 schikt worden. Eene overweging dezer vraag acht ik niet van gewicht 

 ontbloot. 



Het nadeel, dat de Schierlings aan de veenboekweit en de haver 

 veroorzaken , wordt zeer zelden ondervonden , omdat dit alleen plaats 

 heeft in regenachtige najaren, die zelden voorkomen. Maar de 

 schade , die de Kollen aan de rogge toebrengen , wordt jaarlijks onder- 

 vonden. In streken , waar de rogge niet vroeg gezaaid wordt , is het 

 nadeel grooter dan in Westerwolde en Drenthe , waar men zoo vroeg 

 zaait, dat het bouwen tegen den najaars-aequinox is afgeloopen. 



Heeft een drooge Oostewind de wortels van de rogge van de bouw- 

 aarde ontbloot , dat altijd het geval is , als de wind sterk waait en er 

 geen sneeuw ligt, dan veroorzaken de ganzen veel schade. Overigens 

 is het nadeel, dat de rogge van de ganzen ondervindt, veel geringer 

 dan het nadeel, dat zij aan de hooilanden toebrengen. 



Onverschillig of de vorst de bovenkorst van den grond heeft ver- 

 steend of niet, de roggebladen worden door de ganzen van de plant 

 afgetrokken. Alleen als de wortels door den wind te veel zijn ont- 

 bloot, trekt de gans de roggeplant wel eens geheel uit den grond. 

 Maar het grasblad is veel sterker. Is de bodem niet bevrozen , dan 

 wordt meest de geheel e grasplant door de gans uit den grond getrok- 

 ken. In vele lage hooilanden staan de grasplanten buitendien niet dicht 

 bij elkander, en zoo nu de talrijke troepen ganzen eenig hooiland tot 

 weideplaats uitkiezen , dan worden de planten soms zoo gedund , dat 

 de grond bijna geen hooi oplevert. 



Dat de ganzen derhalve nadeelig zijn voor den landbouw zal wel 

 geen tegenspraak ondervinden. Om ze te verdrijven , zet men soms 



