OVER DE GANZEN. 341 



zij niet recht maar schuins achter elkander , alsof zij een deel van een 

 V uitmaken. 



Een lid van den koppel vormt de spits. Dit heeft de moeielijke 

 taak de lucht te klieven ; de overigen vliegen min of meer in de luwte. 

 Is de voorste moede , dan begeeft zij zich zijdelings ; zij vertraagt een 

 weinig hare vlucht, en hare plaats aan de spits wordt door een ander 

 ingenomen. Zij rust dan uit van de vermoeienissen , die zij om de 

 lucht voor haar en gedeeltelijk voor haren makker te verplaatsen , heeft 

 doorgestaan. 



Dat elk lid van den koppel bij beurten de taak op zich neemt om 

 zich als wegwijzer of aanvoerder aan de spits te plaatsen, schijnt mij 

 met de waarnemingen in strijd te zijn , omdat bij de vervanging geen 

 regelmaat wordt aangetroffen. Soms vliegt de tweede , de derde of 

 eene andere , soms zelf de laatste van den koppel van een der beide 

 zijden , naar voren om de voorste te vervangen , en dit verschijnsel 

 doet mij te meer denken, dat bij de vervanging de ganzen zijn uit- 

 gesloten, en het alleen de genten zijn die de taak van voorvliegers 

 op zich nemen. 



Onder het vliegen laat nu en dan de voorste hare schelle stem hoo- 

 ren en hare makkers antwoorden haar, vermoedelijk ten teeken dat 

 zij zich nog bij den troep bevinden. Nu heb ik uit dit geroep meer 

 dan eens opgemerkt , dat een gent zich aan de spits bevond ; nimmer 

 heb ik aan de spits eene gans hooren roepen. 



Deze verdeeling in koppels als zij vliegen, waarbij zich ieder zoo 

 voegt , dat zij te zamen eene V vormen , wordt nimmer door haar 

 vergeten. Weiden ze op de hooilanden , op de rogge-es , op het boek- 

 weitveen of op den kwelder en nadert haar plotseling eenig gevaar, 

 dan ontvluchten zij bijna tegelijk naar boven. Een geluid als een wer- 

 velwind vergezelt hare vlucht; maar nauwelijks zijn ze naar hare 

 schatting ver genoeg van den grond verwijderd of zij verdeelen zich 

 in koppels, waarin de enkele ganzen zich zoo te samen voegen, dat 

 zij eene V vormen , met de punt naar de streek gericht , waarheen zij 

 zich begeven. Is hieruit niet met vrij veel zekerheid de gevolgtrekking 

 te maken , dat een koppel niet toevallig uit ganzen , die bij het weiden 

 op de grasvlakte of es bijeen zijn, wordt gevormd, maar dat ieder 

 koppel bestaat uit ganzen , die behooren tot eene familie , waarvan de 

 leden na aan elkander zijn verwant, of uit goede vrienden, die zich 

 vrijwillig hebben vereenigd , om lief en leed te zarnni te deelen? 



22 



