DE EIGENSCHAPPEN VAN DEN STOOMSTRAAL. ' 



DOOR 



Dr. L. BLEEKRODE. 



In het jaar 1681 verscheen te Amsterdam een werkje , dat tot titel 

 voerde "Zo maniere (Tamollir les os" en door dionysius papin was 

 geschreven. Hierin werd een toestel behandeld, dat onder den naam 

 van Papiniaanschen pot van algemeene bekendheid is geworden. De 

 uitvinder zelf scheen niet terstond het volle gewigt van zijn denk- 

 beeld, om namelijk water tot een hoogere temperatuur dan 100° te 

 verhitten in een gesloten vat , in te zien , want het werd hoofd- 

 zakelijk aanbevolen voor de bereiding van huishoudelijke en pharma- 

 ceutische praeparaten , en is als zoodanig veel in Holland in gebruik 

 gekomen. Toch lag hierin opgesloten de grondslag van den stoomketel 

 en leerde het toestel het eerst den stoom kennen , d. i. waterdamp van 

 een temperatuur van 100° en daarboven. 



De oorspronkelijke inrichting was een stevig metalen vat, dat, als 

 men water en de stoffen, die men aan de inwerking daarvan wilde 

 blootstellen, er in geplaatst had, door een metalen dekael werd dicht- 

 geschroefd. De damp drukte nu op het water en had geen uitweg 

 meer ; er verdween dus ook geen warmte , de temperatuur van het 

 water moest dus gestadig boven het kookpunt stijgen. 



Maar dan neemt de temperatuur van den damp toe, en, gelijk latere 

 onderzoekingen van regnault hebben geleerd, daarmede ook zijn span- 



1 Uittreksel eencr voordragt gehouden voor de maatschappij Diligeutia te 'a Ggavenhage. 



