DE EIGENSCHAPPEN VAN DEN STOOM STRAAL. 383 



heeft de praktijk reeds in meer dan één geval een gunstige uitspraak 

 gedaan '. Met het toestel laat zich dit beginsel ophelderen door op den 

 weg van den horizontalen stoomstraal , bij N, een weinig aangestoken 

 ether te plaatsen , die snel wordt uitgebluscht. 



4°. Door het verdrijven der lucht uit eene gesloten ruimte , moet er 

 dus een luchtverdunning ontstaan; laat men den horizontalen stoom- 

 straal bij E eenigen tijd stroomen door een doos met dunne koperen 

 wanden, en sluit men daarna de beide openingen (voor aan- en af- 

 voer van den stoom) spoedig dicht , dan wordt de doos weldra zeer 

 zicht- en hoorbaar ineen gedrukt door de werking van de dampkrings- 

 drukking. Ook hiervan zijn belangrijke toepassingen gemaakt. Ik her- 

 inner aan de zoogenaamde "vacuu?npannen f \ die men bij de suikerbe- 

 reiding gebruikt en waarin op deze wijze zonder luchtpomp een lucht- 

 verdunde ruimte wordt verkregen , die de verdamping bevordert , als- 

 mede aan de locomotief blaaspijp. Dit is de naam voor de buis die , in 

 de rookkast van de locomotief geplaatst, den afgewerkten stoom in 

 den schoorsteen ontlast. Hierdoor wordt de trekking van den vuurhaard 

 sterk bevorderd, daar het voortgebrachte luchtledig wordt aangevuld 

 door de gassen van de verbranding' afkomstig, die zich door de vlam- 

 pijpen naar de rookkast begeven; nieuwe toevoer van lucht door den 

 rooster is daarvan het gevolg. 



5°. Op den ketel is nog de stoomfluit aangebracht ; zij is in de ho- 

 rizontale projectie bij K zichtbaar; door haar wordt bewezen dat de 

 stoomstraal in staat is de lucht in regelmatige trilling te brengen; 

 zoodra deze trillingen een zeker aantal (minstens 16 per seconde) be- 

 reikt hebben , ontstaat geluid. Beschouwt men een open of gesloten orgel- 

 pijp (fig. 3) , dan vindt men aan het ondereinde een kleine nagenoeg af- 

 gesloten ruimte, a, de windkamer, waar de lucht door een Maaswerk 

 wordt ingedreven ; deze kamer heeft gemeenschap met het overige deel 

 van de pijp door een nauwe spleet. Hierboven bevindt zich de door- 

 gesneden en ringvormig toeloopende zijwand b, die men de lip noemt. 

 De aangevoerde lucht verdeelt zich in twee stroomen, die de oorzaak 

 worden van de schommelende beweging der moleculen in den omtrek 

 der lip. — Denkt men zich nu de spleet cirkelvormig uitgestrekt 

 over de buis, dan verkrijgt men de stoomfluit, die dus overeenstemt 

 met de gesloten orgelpijp, terwijl stoom de aangevoerde lucht in <l<- 



1 Zie o. a. Figuier, Année scientifique 1858, p. 148. 



