384 



DE EIGENSCHAPPEN VAN DEN STOOMSTRAAL. 



windkamer vervangt. Zeer duidelijk wordt dit dan merkbaar, als men 

 stoom voert in een open orgelpijp, want dan krijgt men de beide 

 Fig 3 deelen van den gesplitsten stoomstraal te zien. De toon 



is zeer hoog; bij locomotieven is zij op twee mijlen 

 afstands hoorbaar, — daarom is dit ook als een be- 

 langrijke toepassing te beschouwen. Men heeft eenige 

 jaren geleden in Amerika getracht nog meer partij te 

 trekken van dit beginsel , om geluid , of liever om 

 muziek te verkrijgen , door het samenstellen van een 

 stoomorgel "Calliope" genaamd. Men kan door de pij- 

 pen van behoorlijke lengte te nemen en den aanvoer 

 van stoom daarin door kleppen te regelen, die met de 

 hand bestuurd worden, een toonladder verkrijgen. Om- 

 trent de qualiteit der aldus voortgebrachte muziek, 

 wil ik niets beslissen ; zeker is het , dat zij het voor- 

 deel heeft van door een zeer groote menschenmassa te 

 gelijk gehoord te kunnen worden , en allereigenaardigst 

 is de opmerking, die men aantreft in het verslag der 

 proeven in een kleine stad van Amerika genomen. In 

 den geheelen omtrek kon het orgel gehoord wor- 

 den , de lucht scheen als het ware met toonen vervuld; er waren zelfs 

 personen , die , niet op de proefneming voorbereid \ meenden dat de 

 jongste dag was aangebroken en de aartsengel gabriel op de bazuin 

 blies ! 



Men verneemt tegenwoordig niets meer van stoomorgels ; daarentegen 

 wordt het voortbrengen van geluid op deze wijze hoe langer hoe meer 

 toegepast om signalen te geven, die ver gehoord moeten worden. Zoo 

 was op de. jongste wereldtentoonstelling te Weenen in het Prater 

 op een zekere hoogte een stoomtrompet , Dampfnebelhorn , geplaatst , 

 waarvan het zware doffe geluid , eiken namiddag tegen zes ure , den 

 bezoekers aankondigde, dat de zalen moesten ontruimd worden. 



Eveneens wordt er op verschillende zeeplaatsen , waar vele nevels 

 heersenen, en het licht van den vuurtoren ontoereikend is om tot de 

 schepen door te dringen , van dit middel gebruik gemaakt. Zoo is nog 

 zeer kort geleden op de noordkust van Amerika , bij kaap Race , een 

 stoomfluit opgericht ; zij wordt gedurende de sneeuwstormen om de 

 vijftig seconden in werking gesteld en fluit dan tien seconden achtereen. 

 Men berekent , dat bij rustig weder de zeelieden het geluid op een afstand 





