WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. O 



1«. De door den magneet ontstaande verplaatsing van den vuurstraal , 

 dien de stroom in verdund gas te weeg brengt , is niet eene van den stroom 

 alleen, waarbij deze sommige gasdeeltjes verlaat om op andere over te gaan, 

 maar wel degelijk een beweging van de gasmassa zelve. Dit hebben d. 1. R. 

 en S. bewezen door in den ballon, waarin zij het verschijnsel deden ontstaan, 

 een licht ivoren draaiertje met een dun glazen plaatje aan het uiteinde , zeer 

 bewegelijk te plaatsen op een spitsje. De straal, die in zijne rotatie dit 

 plaatje raakte, bracht het in eene draaiende beweging, spoedig van aan- 

 merkelijke snelheid. 



2o. Bij deze mededeeling van beweging wordt, even als bij elke andere, 

 het arbeidsvermogen , dat aan het eene lichaam wordt medegedeeld, aan het 

 andere onttrokken. Hier openbaart zich dit door de verzwakking van den 

 stroom, die den vuurstraal doet ontstaan, zoodra deze het vaste lichaam in 

 beweging brengt. ln. 



Over den tijd, dien flintglas behoeft om onder den invloed der magneet- 

 kracht zijn maximum van optisch rotatievermogen te verkrijgen, heeft 

 prof. villari proeven gedaan (Rendi conti. d. Ist : Lombard: Serie II ï 

 III en daaruit Poggendorff's Annalen, CXLIX S. 324). Hij plaatste een 

 cilinder van flintglas tusschen de polen van een sterken elektromagneet , met 

 de as vertikaal , en liet hem om die as snel wentelen , terwijl een gepola- 

 riseerde lichtbundel, als gewoonlijk, in de richting der magnetisch axiale lijn 

 daardoor heen werd geleid en de draaiing van zijn polarisatievlak op een 

 der bekende wijzen onderzocht. Werkte de magneet niet , dan was die draaiing , 

 onverschillig of de glascylinder stil stond of ook met de grootst mogelijke 

 snelheid draaide. Werd de magneet in werking gebracht , dan vertoonde zich 

 eene draaiing van het polarisatievlak van omstreeks 25 schaaldeelen , welke 

 al kleiner werd als de cilinder sneller gedraaid werd , zoodat zij O of bijna 

 werd bij 180 omwentelingen van den laatsten in de seconde. 



Villari berekent uit deze waarnemingen dat zijn flintglas gedurende 0,00124 

 seconde aan de werking van zijn elektromagneet kan blootgesteld zijn , zon- 

 der daarvan eenig vermogen op het polarisatievlak van een doorgaanden licht- 

 straal te verkrijgen ; terwijl de tijd , benoodigd om het maximum van dit 

 vermogen te doen ontstaan , 0,00241 seconde bedraagt. Met verschillende maten 

 van magneetkracht deze proefnemingen herhalende , bevond hij dat om b. v. 

 de helft van het opgewekte vermogen te doen verdwijnen er eene des te ge- 

 ringere omwentelingssnelheid vereischt werd , naarmate de werkende magneet- 

 kracht geringer was. ln. 



