42 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



op andere dagen bij mistig weder of zelfs terwijl het regende op 8 of 9, ja 

 zelfs enkele malen tot op 10 mijlen afstands hoorbaar. Die signalen werden 

 gegeven door fluiten als die der locomotiven , welke door samengeperste lucht 

 of ook door stoom werden aangeblazen , door reusachtige trompetten : tong- 

 werkbuizen van meer dan drie meters lang en zes decimeters wijd aan het 

 vrije einde, en ook door kanonschoten. De windrichting had op die hoor- 

 baarheid geen merkbaren invloed. 



Tyndall verklaart dit gebrek aan doordringbaarheid voor de geluidstril- 

 lingen in heldere lucht , dat is bij zonneschijn , door aan te nemen dat die 

 trillingen zich dan moeten voortplanten door luchtlagen van steeds afwisse- 

 lende dichtheid , welke ontstaan door het opstij gen van de door de aan- 

 raking met het door de zon verwarmde water op hare beurt verwarmde lucht. 

 Bij eiken zoodanigen overgang — zooals steeds bij dien van trillingen uit de 

 eene middenstof in de andere — worden die trillingen gedeeltelijk terugge- 

 kaatst. Zulk een lucht moet dus op het geluid werken als fijn gestoten glas 

 op het licht. Deze verklaring, dezelfde overigens welke steeds gegeven wordt 

 van de grootere hoorbaarheid van verwijderde geluiden, des nachts dan bij 

 dag , is door tyndall bevestigd , ten eerste door de waarneming van een 

 echo , welke alleen door deze terugkaatsing kon zijn voortgebracht en ten 

 tweede door proefneming. In een horizontaal geplaatste buis van omstreeks 

 1,5 Meter lang deed hij van onderen door een vijf-en-twintigtal openingen 

 lichtgas instroomen ; terwijl van boven af door evenveel openingen koolzuur 

 werd toegelaten. Beide stroomen konden door juist tegenovergesteld geplaat- 

 ste openingen in de lucht ontsnappen. Zoodra die gassen toegelaten werden 

 was dus de luchtkolom in 50 lagen , afwisselend van koolzuur en lichtgas 

 verdeeld. Zij werd daardoor voor geluidstrillingen bijna volkomen ondoordring- 

 baar, zooals bleek uit het volkomen onbewogen blijven van eene gevoelige 

 vlam aan het eene einde der buis, als aan het andere einde een klein klokje 

 werd aangeslagen. 



Op theoretische gronden heeft challls (Pküosop/ucal Magazine XLV1I 

 p. 277) aangetoond dat nevel en mist niet alleen de voortplanting van het 

 geluid niet behoeven te belemmeren , maar dat zij zelfs de hoorbaarheid daar- 

 van op afstanden nog vermeerderen kunnen. ln. 



SCHEIKUNDE. 



Water en lood. — Behalve de op bladz. 13 genoemden had ook a. bo- 

 Biekre de uitkomsten van door hem gedane waarnemingen omtrent de in- 





