WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



NATUURKUNDE. 



Nogmaals: de werking der warmte op graviterende massa's. — Sedert 

 onze laatste mededeeling dienaangaande , zie hiervoor , bl. 77 , is deze zaak 

 nog tweemalen besproken geworden. 



Eerst door Prof. osborne reynolds in eene voordracht voor de Royal 

 Society: "over bewegingen, veroorzaakt door verdamping en condensatie", 

 (Phil. magazine XLVIII p. 146). Eeynolds toont aan hoe uit de mechani- 

 sche warmte-theorie kan worden afgeleid, dat de deeltjes van eene vloeistof 

 die verdampt, op de oppervlakte welke zij verlaten eene terugwerking uitoe- 

 fenen , die als eene drukking daarop werkt ; terwijl daarentegen eene conden- 

 satie van een damp iets , met eene vermindering harer drukking gelijkstaande, 

 op eene oppervlakte moet teweegbrengen. Bewegingen , zooals die welke crookes 

 in zeer sterk verdunde lucht had waargenomen , werden daarbij door reynolds 

 vertoond in waterdamp van vrij aanmerkelijke sjmnning, onder omstandigheden 

 waarbij zij niet wel aan eene andere oorzaak konden toegeschreven worden. 

 Later toonde hij nog aan dat ook een niet verdichtbaar gas iets dergelijks 

 moet teweegbrengen. Volgens hem zijn dus de verschijnselen, door crookes 

 in uiterst verdunde lucht waargenomen , geheel of althans ^rootendeels aan 

 de bovengenoemde oorzaken toe te schrijven ; terwijl de tegenovergestelde uit- 

 werkselen in minder verdunde lucht aan door de warmte opgewekte lucht- 

 stroomen zouden te wijten zijn. 



Ten tweede door crookes zelven in een uitvoerig opstel , geplaatst in het- 

 zelfde deel van het Phil. magazine bl. 81. Een eenigszins voldoend uitticks.1 

 zou de ruimte, welke hier beschikbaar is, verre overschrijden. Dep belang- 

 stellende dus naar de genoemde bron verwijzende , vergcategen wij ons mei 



12 



