plus fort de ce qui peuvent sur nous 1'habitude et la coutume , que 

 dans la plupart des hommes elles aient étouffé tout remords quant aux 

 souffrances qu'ils font endurer aux bêtes. 



Maar nu de aanleiding tot het gerezen conflict zelve. Heeft prof. Harting 

 gelijk, als hij te velde trekt voor algeheel vrije vivisectie? Of heeft de 

 Haagsche Vereeniging tot Bescherming van Dieren het recht aan hare zijde , 

 wanneer zij die vrijheid ietwat beperkt wenscht? Of is wellicht vivisectie 

 op niet in bewusteloozen toestand gebrachte dieren onvoorwaardelijk af 

 te keuren? Zooveel is zeker, dat vivisectie uit zedelijk oogpunt beschouwd 

 zich in een geheel ander licht vertoont, dan op uitsluitend wetenschap- 

 pelijk terrein onderzocht. Niet minder zeker is het, dat elk dezer drie 

 hypothesen hare hardnekkige vóór- en tegenstanders heeft onder de 

 mannen der wetenschap, zoodat het laatste woord in deze belangrijke 

 zaak nog in lang niet gesproken zal zijn. Eindelijk, ook omtrent vivisectie 

 geldt de regel: niemand kan rechter zijn in zijne eigen zaak: alzoo kan 

 het niet ter beslissing van hen, welke vivisectièn verrichten, worden 

 overgelaten of die handelingen zedelijk, dan wel onzedelijk zijn, d. w. z. 

 of daardoor de rechten van wezens , hoe ook genaamd , worden miskend , 

 en of althans beperking, reglementeering van vivisectie rechtmatig is te 

 achten. 



Intusschen zij het volgende in overweging gegeven : 



Niet alleen op intellectueel, ook op moreel gebied streeft de mensch- 

 heid vooruit. Vandaar dat in den loop der eeuwen niet enkel wijsgeerige 

 stelsels door juistere systema's zijn vervangen , niet enkel over begrippen 

 en over 't geen men een tijdlang kennis, zelfs wetenschap achtte, de 

 staf is gebroken; maar dat ook handelingen en daden, die eeuwen lang 

 als geoorloofd werden beschouwd , in latere eeuwen zijn aangemerkt als 

 in strijd met 's menschen plicht , ja zelfs als afschuwelijk , als zondig 

 zijn gebrandmerkt. 



Wil men voorbeelden? Ik wijs in de eerste plaats op de slavernij. 

 Deze is inderdaad zeer lang voor geoorloofd gehouden ; reeds het O. T. 

 spreekt van slaven zonder die instelling af te keuren , en Paulus wijst in 

 zijne Brieven op de verplichting om barmhartig te zijn jegens slaven. En 

 toch heeft de tijdgeest, of juister gesproken, 's menschen zedelijke ontwik- 

 keling, de overtuiging doen geboren worden , dat het zonde is om onze 

 natuurgenooten als koopwaar te verhandelen. Maar niet zonder moeite 



