even zeker als geen rechter uit de 19e eeuw zijn naam zou willen, kunnen, 

 of durven zetten onder een dergelijk vonnis, even zeker bestaat de moge- 

 lijkheid, dat een volgend geslacht met denzelfden afschuw op vivisectiën 

 zal neerzien, als het thans levende op slavernij, pijnbank en vonnissen 

 gelijk dat, 't welk de moordenaar van Willem I heeft ondergaan. Die 

 mogelijkheid rijst zelfs tot waarschijnlijkheid, als men bedenkt dat 

 het al of niet geoorloofde der vivisectie zich grondt op de uitgebreid- 

 heid der rechten van den mensch op de dieren, rechten welker juiste 

 grenslijn tot op heden niet getrokken, — althans niet algemeen 

 erkend is. 



Descartes en Mallebranche (voorzeker was de stichter der Cartesische 

 wijsbegeerte niet minder vaandrager der wetenschap dan prof. Harting) 

 hebben schromelijk gedwaald in hun oordeel over dieren. Ook daaruit 

 mag men afleiden dat de hedendaagsche geleerden, zelfs ook prof. 

 Harting, kunnen dwalen in hunne beslissing van hetgeen al of niet 

 geoorloofd is omtrent dieren. Naïf , maar onhoudbaar is in elk geval prof. 

 Harting's stelling, dat de vivisectie als middel om geestelijken honger 

 te stillen, is te rechtvaardigen, dewijl geoorloofd wordt geacht dat de 

 mensch zijn lichamelijken honger met het vleesch der dieren bevredigt. 

 Immers, de tegenstanders der vivisectie ontkennen aan niemand het 

 recht om zich met dieren te voeden , maar aan iedereen de bevoegdheid 

 om geestelijken, geld-, gastronomischen, of welken anderen honger het zij, 

 te bevredigen door eenig schepsel te folteren. Niet het dooden, het 

 martelen van dieren bestrijden zij , onverschillig of zulks geschiedt door 

 den physioloog om er wijzer, dan wel door den fabrikant van patés 

 de foies gras om er rijker door te worden. 



Alzoo kom ik tot de conclusie, dat wellicht onze naneven van 

 de hedendaagsche physiologen zullen getuigen: zij vivisecteerden en 

 vermeenden naar hun beste weten zulks te mogen doen, omdat in 

 de 19e eeuw de rechten der dieren niet gekend, dus ook niet ge- 

 ëerbiedigd werden. Thans beseft men helder en duidelijk dat de 

 mensch wel dieren tot voedsel mag gebruiken, maar dat het hem on- 

 geoorloofd is ze om eenigerlei reden, zelfs ten nutte der wetenschap, te 

 folteren. 



En de nakomelingschap zal recht hebben, indien zij oordeelt dat het 

 „meer en meer worden der physiologie tot eene exacte wetenschap" te 



