2 DE BODEM VAN HET OUDE CAMPANIE. 



aan horatius (Epistolae Lib. I. Ep. I. vs. 83) de voorkeur gaf boven 

 alle plaatsen der Aarde. In hare nabijheid vond men druk bezochte 

 minerale bronnen en prijkten eens de villa's van een julius caesar , 

 een pompejus , een piso , die dikwijls de gastheer was van den mon- 

 sterachtigen keizer nero , enz. ; te Baiae ook werd het beruchte drieman- 

 schap tusschen caesar , pompejus en crassus gesloten ; — voorts Misenum , 

 thans Monte-Miseno , een voorname stad, met een oorlogshaven , die 

 geschikt was om een groot gedeelte van de aanzienlijke Romeinsche 

 vloot te bergen ; — Pnteoli , thans Puzzuoli , insgelijks een belangrijke 

 havenstad, en 't overoude Oumae met zijn prachtige tempels, water- 

 leidingen en triomfbogen. — Verder Neapolis , het tegenwoordige Napels, 

 nog vroeger Parthenope genoemd, met zijn heerlijke, met landhuizen als 

 bezaaide omstreken , met zijn uitgebreide badinrichtingen en heete bron- 

 nen , die zoowel gezonden als kranken derwaarts lokten , en op vrij kor- 

 ten afstand van deze stad Herculaneum en Pompeji. 



Binnenslands vond men onder anderen Capua (ten zuidoosten van 

 de tegenwoordige stad van dien naam), de hoofdstad van 't oude Cam- 

 panië en een van de grootste , rijkste en fraaiste steden van oud-Italië, 

 de mededingster van Rome en Karthago zelfs. Hannibal overwinterde 

 hier met zijn leger na de groote overwinning, die hij op de Romeinen 

 bij Cannae behaald had, en zoo groot was de invloed van de weelde, 

 die ook in deze stad heerschte , dat 't Karthaagsche leger in 't volgende 

 voorjaar geheel en al verzwakt en ontzenuwd was. 



Tal van eeuwen zijn sedert dien tijd over 't oude Campanië heen- 

 gevloden , en met haar verdwenen ook de grootheid , de macht en de 

 praal vertooningen van hen, die eens in drie werelddeelen den scepter 

 zwaaiden. In diezelfde streken , die eens met recht Regio felix genoemd 

 werden, waar schatten werden verspild aan allerlei vermaken en uit- 

 spattingen , waar de vruchtbaarheid van den bodem een van de ge- 

 wichtigste factoren voor de welvaart van 't algemeen was, — daar 

 waren thans armoede en ellende in de afzichtelijkste vormen rond. De 

 bodem, dien men eertijds een al te groote schatting heeft laten beta- 

 len, zonder hem daarvoor eenige vergoeding aan te bieden door hem 

 te bemesten, is thans bijna overal woest en onvruchtbaar. Berucht en 

 gevreesd zijn thans de moerassige kuststreken of maremmen ; daar stij- 

 gen des zomers uit den grond verpestende dampen op, die kwaadaar- 

 dige koortsen veroorzaken. Alleen in de lente en den herfst ziet men daar 



