DE BODEM VAN HET OUDE CAMPAN1E. 5 



De grond toch tusschen 't kalksteengebergte van den Zuid-Apennyn 

 en de Middellandsche zee geeft de meest doorslaande bewijzen aan de 

 hand voor de vulkanische uitbarstingen , waardoor dit land in vóór- 

 historische tijden geteisterd is geworden , en de alleenstaande bergmassa 

 van den Vesuvius , waarover straks nader,, is nog altijd daar om ons 

 een duidelijk inzicht te geven van de verschrikkelijke , dood en verderf 

 zaaiende verwoestingen, waarmee de werkingen van 't vulkanismus 

 steeds gepaard gingen en nog gepaard gaan. Na geduchte aardbevingen 

 en een onderaardsch gerommel , veroorzaakt door de ontzaglijke span- 

 ning der heete gassen en dampen , hebben zich eindelijk de gloeiende 

 massa's een weg naar buiten gebaand en zich in gesmolten toestand 

 als lavastroomen, in vasten staat als vulkanische bommen, lapilli of 

 kleinere stukken, en als asch of stof , over groote uitgestrektheden lands 

 verspreid. Door herhaalde uitbarstingen zijn hieruit in den loop der 

 tijden de kegelbergen , de kraters en de vaste lava's en tuffen gevormd. 



Dat gedeelte van 't oude Campanië nu , waarin onder anderen Napels 

 met zijn met lavablokken geplaveide straten en Capua gebouwd zijn, 

 bestaat voornamelijk uit een laagswijze verdeelde puimsteentuf, afwis- 

 selend met mergellagen. Deze tuf, meestal stroogeel van kleur , bestaat 

 vooral uit stukken van trachietgesteenten , die door een fijner bindmiddel , 

 ook van trachietachtige structuur, met elkaar verbonden zijn. Daar- 

 tusschen vindt men lagen van lossen puimsteen, ijzerhoudend zand, 

 en dikwijls kalksinters en zelfs rolsteenen van kalk en trachiet. 



Puimsteen is de bekende, op schuim gelijkende stof, die door haar 

 groote poreusheid en niet door haar gering specifiek gewicht (ze weegt 

 toch 1,9 — 2.5 maal zoo zwaar als water) op het water drijft. Met zwa- 

 velzuur bevochtigd, wordt hij door de scheikundigen tot 't opslorpen 

 van waterdamp gebruikt, terwijl hij ook dient om te slijpen en te 

 polijsten. De puimsteen nu is niets anders dan het door afkoeling 

 hard gewordene schuim van gesteenten, die oorspronkelijk in het bin- 

 nenste van een werkenden vulkaan in gesmolten staat aanwezig waren. 

 De openingen, die men in den puimsteen vindt, bewijzen, dat de gas- 

 en dampvormige producten zich door die gesmoltene massa's een door- 

 tocht gebaand hebben. Door het vulkanische stof, dat gedurende een 

 uitbarsting zich over groote afstanden verspreidt , aaneengekleefd , worden 

 de stukken puimsteen tot puimsteentuf, en deze kan na verloop van 

 tijd door verweering een zeer vruchtbaren grond vormen ; want zij be- 

 staan voornamelijk uit kiezelaarde , aluinaarde en potasch , of soda. 



