DE BODEM VAN HET OUDE CAMPANlË. 7 



noemde fumarolen , uitstooten , worden in Italië solfataren , in Frankrijk 

 souffrieres genoemd, omdat behalve zuurstof en koolzuur (het zelfde 

 gas, dat wij uitademen) door den waterdamp voornamelijk zwavel, 

 zwaveligzuur , zwavelwaterstofgas en zwavelzuur medegevoerd worden. 

 Zwaveligzuur is het zelfde gas, dat ontstaat bij verbranding van zwavel , 

 b.v. bij 't aansteken van een zwavelstok ; terwijl het zwavelwaterstofgas , 

 dat soms ook uit de grachten onzer steden opstijgt, door zijn reuk 

 aan bedorven eieren doet denken. 



Deze solfataren nu vindt men hoofdzakelijk in die streken, waaraan 

 reeds de voorvaders der Italianen den naam van Phlegraeische velden 

 gaven. De bodem bestaat hier uit een puimsteentuf, die op vele 

 plaatsen een laag vormt van 300 meters dikte, wel een bewijs voor- 

 zeker van de verwoestende werking der vroegere vulkanen. Ook de 

 bodem van de aan de golf van Napels gelegene eilanden Ischia en 

 Procida bestaat uit dergelijke tuflagen, zooals de bijgevoegde kaart 

 aantoont. 



Vooral in de nabijheid van het tegenwoordige stadje Puzzuoli, waar- 

 aan de bovengemelde tras of uitgebrande vulkanische stof, die reeds 

 door de oude Romeinen bij het bouwen van waterwerken gebruikt werd , 

 den naam van puzzolane ontleend heeft, vindt men verscheidene 

 solfataren. 



Een daarvan draagt den naam van Solfatara bij uitnemendheid , 

 misschien omdat zij nog geheel en al den vorm van een vuurspuwenden 

 berg en zelfs nog een groot gedeelte van de vroegere hitte behouden 

 heeft. De voorheen door dezen vulkaan uitgeworpene lava bezit de 

 eigenaardigheid , dat zij door de werking van de opstijgende zwavel- 

 zuurdampen op het kleurende bestanddeel daarvan , het magneetijzer , 

 gebleekt is en daardoor op een krijtmassa gelijkt. Ofschoon sedert 

 het jaar 1198, toen de laatste uitbarsting plaatshad, niet meer gevaar- 

 lijk, is de hitte harer fumaroles nog verbazend groot, blijkbaar aan 

 het water, dat op één plaats aan den voet van den berg te voorschijn 

 komt en somtijds een temperatuur heeft van 100° C. 



Hoe groot moet dus wel de spanning zijn van den waterdamp in 

 de diepte , waar deze tusschen enge wanden besloten is ; hoe groot de 

 hitte op nog grootere diepte, en toch, hoe gering in vergelijking van 

 vroeger, toen zij in staat was den grond te doen splijten en rots- 

 blokken en steenen, bommen en lapilli, ver in 't rond te slingeren! 



Wanneer men, volgens ooggetuigen, 't oor nabij de spleten brengt, 



