DE BODEM VAN HET OUDE CAMPANJË. 9 



vindt men dit gas in vele kelders , en wanneer deze eenigen tijd ge- 

 sloten zijn geweest , gebeurt het dikwijls , dat de binnentredende per- 

 sonen plotseling bewusteloos neerzinken. De Italianen bestempelen 

 dergelijke gevaarlijke plaatsen met den naam van mofeten. 



Zoo heeft ook de bekende Doodenvallei op Java haren naam ont- 

 leend aan de vergiftige uitwasemingen van het koolzuur, dat te 

 midden van een weligen plantengroei uit den vulkanischen bodem tot 

 een vrij aanzienlijke hoogte opstijgt. De Javaan vermijdt zorgvuldig 

 die plaats, wetende, dat ieder, die zich in die verblijfplaats der booze 

 geesten begeeft, den dood ten offer valt. Het is zelfs niet onwaarschijn- 

 lijk , dat ook de koolzuurhoudende bronnen van Duitschland , die 

 't Selterser (van Niederselters in Nassau , niet te verwarren met Selt- 

 zerwater) en Fachingerwater leveren, haren oorsprong te danken 

 hebben aan vulkanen, die uitgewoed hebben, of die tegenwoordig in 

 sluimerenden toestand verkeeren, om zich misschien in lateren tijd in 

 al hun kracht te openbaren. Men vindt althans dergelijke koolzuur- 

 bevattende bronnen bijna uitsluitend op een vulkanischen bodem; en 

 dat ook in Duitschland 't vulkanismus nog niet geheel en al uitge- 

 werkt heeft, bewijzen de aardschokken, die men vooral in de twee 

 laatste jaren in sommige deelen daarvan ondervond. Wat de Honds- 

 grot betreft, zoo moet ik alleen nog vermelden, dat men haar dien 

 zonderlingen naam gegeven heeft, omdat men gewoonlijk, ten einde 

 de bezoekers van de echtheid dier plaats te overtuigen, een hond er 

 in laat gaan, die wegens zijn geringe hoogte dit gas onvermijdelijk 

 inademt, en terstond bewusteloos neerstort. Duurt de wreede proef 

 niet te lang , zoo kan hij , door hem in water te dompelen , weer bij- 

 gebracht worden. 



Wegens het groote soortelijk gewicht (anderhalf maal zoo groot, als 

 dat van gewone dampkringslucht) blijft het koolzuurgas steeds als 

 een dichte laag boven den bodem zweven. Ook in de Doodenvallei is 

 dit het geval, daar de aanvoer van gas bijna zonder ophouden plaats 

 heeft. Ware dit niet het geval , zoo zou het langzamerhand, ten gevolge 

 van de diffusie , met de hooger gelegene luchtlagen vermengd worden 

 en zijn krachtige werking verliezen. 



Indien men in aanmerking neemt, dat de Romeinsche natuuronder- 

 zoeker plinius , die in het begin onzer jaartelling leefde, reeds melding 

 maakt van plaatsen nabij Puteoli, "die doodelijke dampen uitademen" 

 (Plin. Hist. Nat. lib. XI, cap. 93), zonder van vulkanen in de 



