10 DE BODEM VAN HET OUDE CAMPANIË. 



nabijheid daarvan te spreken , zoo kan men zich eenigszins een denk- 

 beeld maken van de verbazende hoeveelheid koolzuur, welke sedert 

 ettelijke eeuwen, misschien door scheikundige werkingen, in het bin- 

 nenste der aarde, uit de kalkgesteenten van Campanië losgemaakt is. 

 En van de ontzaglijke warmteontwikkeling , waarmede die werkingen 

 gepaard gaan, kan men zich een, zij het dan ook flauw begrip vor- 

 men, wanneer men bedenkt, hoeveel brandstof slechts één kalkoven 

 jaarlijks gebruikt om de warmte te ontwikkelen, die noodig is om uit 

 de schelpen het koolzuur te verdrijven, zoodat gebrande of onge- 

 bluschte kalk overblijft. Welk een hitte zal dus geboren moeten wor- 

 den wanneer werkelijk een uitbarsting 'van een vulkaan plaats grijpt ! 



Ook seneca, die nog vóór pliniüs leefde, en gewoonlijk ter onder- 

 scheiding van een ouderen schrijver van dien naam seneca de wijs- 

 geer genoemd wordt , maakt reeds melding van dergelijke plaatsen , 

 als de Hondsgrot, wanneer hij zegt : (Natur. questiones. Lib. VI. cap. 28.) 

 "op verscheidene plaatsen van Italië wordt een verpestende damp uit- 

 gewasemd , die noch door den mensch , noch door het wilde dier veilig 

 ingeademd wordt. Zelfs vogels storten, indien zij in dezen damp ge- 

 raken , vóórdat deze door een betere lucht verslapt is , onder het vliegen 

 neder ; hun lichaam neemt de doodskleur aan , en hun keel zwelt op , 

 alsof deze met geweld dichtgeknepen ware." Waarschijnlijk had hij hierbij 

 ook het oog op het tegenwoordige meer van Averno , insgelijks in den 

 omtrek van Puzzuoli gelegen, niet ver van de puinhoopen van het oude 

 Cumae. Dit meer ligt in een zeer diep , ketelvormig dal , en is niets 

 anders dan de uitgebrande krater van een vóórhistorischen vulkaan. 

 Bij de oude Romeinen heette dit meer Avernus, en in dien tijd stegen 

 er nog vergiftige dampen uit op , die de vogels , welke er over vlogen, 

 plotseling dood deden neervallen. Vandaar waarschijnlijk de naam 

 Avernus, een verbastering van Aornos , d. i. vogelloos. Nabij dit meer 

 ligt de grot, waar men de sibylle of waarzegster van Cumae placht 

 te raadplegen en offers wijdde aan de goden der onderwereld en de 

 schimmen der afgestorvenen. Men hield dus deze grot, omringd door 

 zooveel schrikverwekkends , voor een geschikten ingang naar 't akelige 

 schimmenrijk. 



Niet ver van den Avernus lag 't Lucrynsche meer, dat volgens 

 strabo door een dam van de zee gescheiden was, en waarin de Ro- 

 meinen uitgebreide oesterbanken hadden, benevens muraenen, een 

 soort van visschen, die groote overeenkomst met de alen vertoonen 



