S4 DE OVERGANG VAN VENUS VOORBIJ DE ZON. 



de gebruikelijke maten b. v. in kilometers bekend is. Zeer zon men 

 zich echter hierin vergissen ; want de waarde , welke er thans als de 

 meest waarschijnlijke voor wordt aangenomen , kan nog een tweehon- 

 derdste deel onjuist zijn. Diezelfde onzekerheid heerscht ten aanzien van 

 de afstanden der planeten tot de zon, zoo wij die insgelijks in kilo- 

 meters willen uitdrukken. 



Van waar dit groote verschil in de nauwkeurigheid van de afme- 

 tingen van ons planetenstelsel , al naar mate wij daarbij als maat ge- 

 bruiken den afstand van de aarde tot do zon of den kilometer ? 



De reden is vrij eenvoudig. De schitterende ontdekkingen van kep- 

 pler en newton hebben ons geleerd dat al de planeten zich ten ge- 

 volge van eene zelfde kracht, de aantrekkingskracht, om de zon 

 bewegen, en een noodzakelijk gevolg van de wetten, welke deze kracht 

 volgt, is dat er eene zeer eenvoudige betrekking bestaat tusschen de 

 tijden , waarin de planeten hunnen omloop om de zon volbrengen en 

 hunne gemiddelde afstanden tot dat hemellicht 



Door langdurige waarnemingen kennen wij de omloopstijden van 

 onze aarde en de overige planeten met hooge juistheid , en de genoemde 

 betrekking (de zoogenaamde 3e wet van keppler) stelt ons in staat 

 uit die tijden de verhouding tusschen de afstanden van de aarde en 

 de overige planeten tot de zon te berekenen. 



Eene dergelijke wet, welke het verband aangeeft tusschen die afstan- 

 den en den kilometer of de middellijn van de aarde , waarvan de lengte 

 ook in kilometers bekend is, bestaat echter niet, en hierdoor wordt het 

 vraagstuk , hoever de zon van de aarde verwijderd is , tot een der 

 zwaarste die de sterrenkundigen ter oplossing zijn voorgelegd. Zij 

 stuiten daarbij op volkomen dezelfde bezwaren als iemand, die, staande 

 op den omgang van den Utrechtschen dom , vandaar een der torenspit- 

 sen van Amsterdam ziet en nu wil bepalen hoever hij daarvan verwij- 

 derd is, terwijl hij gedwongen wordt altijd te blijven binnen een cir- 

 keltje van anderhalf meter straal. 



Men kan zich hierdoor een denkbeeld vormen van de vele moeilijk- 

 heden, welke aan de beantwoording der gestelde vraag verbonden zijn , 

 en wel verre van zich te verbazen dat de afstand van de aarde tot 

 de zon zooveel minder juist bekend is dan andere grootheden in de 

 sterrenkunde, zal men zich veeleer verwonderen dat het gelukt is 

 onder zulke hoogst ongunstige omstandigheden die grootheid nog op 

 een half percent na te meten. 



