36 JÖE OVERGANG VAN VENÜS VOORBIJ DE 20N\ 



Bij de afstandsbepaling van de zon zijn de omstandigheden al zeer 

 ongunstig; voor twee waarnemers, op aarde zoo ver mogelijk van elk- 

 ander verwijderd , zal de plaats , welke het middelpunt van de zon aan 

 den hemel schijnt in te nemen, op zijn meest ongeveer 19 seconden ver- 

 schillen , eene grootheid ruim 5 maal kleiner dan de ruimte welke de dikte 

 van een hoofdhaar aan den hemel bedekt , als het op den gewonen af- 

 stand van duidelijk zien van het oog wordt gehouden. De bepaling vau 

 dit kleine verschil iu den stand van het middelpunt der zon is uiterst 

 bezwaarlijk, daar dit punt niet door eenig bijzonder teeken is aangege- 

 ven , maar uit de altijd onzekere waarnemingen der zonsranden moet 

 worden afgeleid; daarenboven zijn in de nabijheid van de zon geen 

 sterren te zien , ten opzichte waarvan men hare plaats zou kunnen 

 bepalen. Men kan dus langs dezen weg geen groote nauwkeurigheid 

 verwachten; eene andere toepassing der vermelde methode voert echter 

 gelukkig tot betere uitkomsten. 



Men kent , zooals boven is medegedeeld , de verhoudingen tus- 

 schen de afstanden van de planeten en van de aarde tot de zon , 

 zoodat in eene afbeelding van ons zonnestelsel op verkleinde schaal 

 de betrekkelijke afstanden van al de daarin voorkomende lichamen 

 met zeer hooge juistheid kunnen worden bepaald. De onderlinge af- 

 standen , op welke zij in werkelijkheid gelegen zijn , zullen dus ook met 

 hooge juistheid bekend ziju, indien slechts een er van, onverschillig 

 welke , gemeten is. Kiezen wij nu daarvoor den afstand tusschen de 

 aarde en een der planeten, tot welke zij het dichtste kan naderen, 

 dan verkeeren wij bij die meting in voordceliger omstandigheden dan 

 zoo straks. 



Venus is bij haar geringste verwijdering ongeveer 4 maal, Mars 

 ruim 2 maal dichter bij ons dan de zon; op zeer ver verwijderde 

 punten op aarde zal het verschil tusschen de waargenomen richtingen, 

 in plaats van 19 seconden zooals bij de zon , bij Venus tot onge- 

 veer 70 seconden , bij Mars tot ruim 40 seconden kunnen opklimmen. 

 Hieruit schijnt te volgen , dat de afmetingen van ons zonnestelsel het 

 best uit de waarnemingen van Venus kunnen worden afgeleid; dit is 

 echter niet het geval. Venus vertoont zich , bij haar grootste toenade- 

 ring tot de aarde, door een kijker als een vrij groote lichtende sikkel, 

 even als de maan kort na nieuwe maan , terwijl zij in dezen stand 

 daarenboven alleen over dag kan worden waargenomen, waardoor men 

 het groote voordeel mist van vaste sterren in de onmiddellijke nabij- 



