40 DE OVERGANG VAN VENÜS VOORBIJ DE ZON. 



berekend worden hoe groot op hetzelfde oogenblik het verschil in de 

 schijnbare plaats van Venus voor de beide waarnemers zou geweest zijn. 



De hoofdzaak waarop het dus aankomt is de bepaling van dit tijds- 

 verschil ; het is daartoe niet voldoende dat men de aanwijzing kent van 

 de uurwerken op het oogenblik dat het verschijnsel op de beide waar- 

 nemingsplaatsen gezien werd, ook het lengteverschil dezer laatsten moet 

 even nauwkeurig bekend zijn , en de bepaling van die grootheid is vaak 

 met zeer groote moeilijkheden verbonden. In vroeger tijd, toen men de 

 elektrische telegraphen nog niet kende , waren die bezwaren nog veel 

 grooter dan nu , en halley vond deze zoo overwegend dat hij de boven 

 beschreven waarnemings-methode verwierp en eene geheel andere voor- 

 sloeg, waarbij men van de lengte der waarnemingsplaatsen onafhan- 

 kelijk was. 



Hij stelde voor om niet den onderlingen stand der middelpunten 

 van Zon en Venus op een gegeven oogenblik te observeeren , maar den 

 kleinsten afstand te bepalen, waarop die middelpunten gedurende den 

 overgang tot elkander zullen naderen. Metingen worden daartoe niet 

 vereischt, daar deze afstand met hooge nauwkeurigheid kan bepaald 

 worden door middel van den tijd , welken Venus noodig heeft om haar 

 schijnbaren weg over de zon af te leggen. Uit dit tijdsverloop toch kan 

 gemakkelijk de lengte van dien weg (eene koorde van de zonneschijf) 

 worden berekend , en met deze hangt de kleinste schijnbare afstand 

 der middelpunten op het nauwste samen, zoodat men vrij gemakkelijk 

 die laatste grootheid uit de eerste afleidt. Deze methode van halley 

 vordert dus slechts dat men nauwkeurig den duur van den overgang 

 waarneemt , en de verschillende waarden , welke daarvoor op verwij- 

 derde plaatsen zijn verkregen, stellen ons wederom in staat om te be- 

 palen hoever Venus van ons verwijderd is. 



Het is wel duidelijk dat, zoo deze handelwijze den ge wenschten graad 

 van nauwkeurigheid zal opleveren, de koorde die Venus doorloopt niet 

 te dicht bij het middelpunt van de zon mag vallen , daar anders eene 

 fout in de bepaling van den duur van den overgang en dus ook in de 

 lengte van de koorde eene vrij groote fout in den daaruit afgeleiden kortsten 

 afstand zal te weeg brengen. Bij den overgang die nu aanstaande is, verkee- 

 ren wij in tamelijk gunstige omstandigheden , zooals uit fig. 4 blijkt, welke 

 den weg voorstelt , die , van uit het middelpunt der aarde gezien , Venus 

 over de zon aflegt. Voor een waarnemer in het Noordelijk halfrond zal Venus 

 iets dichter bij het zonsmiddelpunt komen, en dus de afgelegde weg 



