42 



DE OVERGANG VAN VENUS VOORBIJ DE ZON. 



meeningen werden hierover genit, en men trachtte uit het voorhanden 

 zijnde waarnemingsmateriaal nog zoo goed mogelijk eerrige uitkom- 

 sten af te leiden. Encke gaf daarvan de meest uit- 

 Fig. 5 . 



voerige bewerking en leidde daaruit als het meest 



waarschijnlijke resultaat af , dat de afstand van de aarde 

 tot de zon 24000 aardstralen zou bedragen. 



Die uitkomst werd algemeen aangenomen tot in 

 1854, toen hansen, de beroemde directeur der sterren- 

 wacht te Gotha , door wiens dood in den aanvang 

 van dit jaar aan de sterrenkunde een onherstelbaar 

 verlies werd toegebracht, uit de storingen, welke de 

 maan in haar loopbaan ondergaat, afleidde dat de 

 zon verder van ons verwijderd was dan encke had 

 berekend. 



Tot volkomen dezelfde uitkomst werd leverrier 

 korten tijd daarna door zijne schoone onderzoekingen 

 omtrent de beweging van de zon geleid. 

 Tot het jaar 1874 te wachten om met behulp van den nu aanstaanden 

 overgang te beslissen of deze meeningen juist waren, viel de sterren- 

 kundigen te zwaar.. Andere handelwijzen werden voorgeslagen om spoe- 

 diger tot dit doel te geraken en wel in de voornaamste plaats die, 

 welke de Fransche sterrenkundigen op het einde der 17 e eeuw hadden 

 gevolgd, door middel van de planeet Mars. Winnecke, toenmaals 

 onder-directeur aan de sterrenwacht te Pulkowa, thans werkzaam aan 

 de universiteit te Straatsburg , waar onder zijne leiding eene prachtige 

 sterrenwacht zal worden gesticht, deed het voorstel om deze waarne- 

 mingen te volbrengen in 1862 , in welk jaar Mars zeer dicht bij de 

 aarde stond. Op verschillende plaatsen in en buiten Europa werd aan 

 dit voorstel gevolg gegeven , en de slotsom dier waarnemingen gaf 

 hetzelfde resultaat als hansen en leverrier hadden gevonden. 



Deze uitkomst werd bevestigd van eene zijde , van welke men zulks 

 niet verwacht had. Het was namelijk aan foucault ' gelukt om door 

 natuurkundige proefnemingen de snelheid van het licht te meten , en 

 daar bekend was hoeveel tijd het licht noodig heeft om van de zon 

 tot de aarde te komen, volgt hieruit van zelf de afstand van beide 



1 Men zie hierover de verhandeling van den heer groneman in dit Alhum, Jaargang 

 1874, bl. 139 en volg. 



