44 DE OVERGANG VAN VENÜS VOORBIJ DE ZON. 



Een vrij goeden grondslag ter beoordeeling van de juistheid vindt 

 men in de verschillen tusschen de uitkomsten langs gansch verschil- 

 lende wegen verkregen; hieruit mag worden afgeleid dat het getal 

 van 23200 aardstralen niet veel meer dan 100 aardstralen of ongeveer 

 '/ 2 percent fout kan zijn. 



Deze mogelijke afwijking van de waarheid is, bij hetgeen men in 

 de sterrenkunde gewoon is, nog verbazend groot en van te meer be- 

 lang omdat die onzekerheid in al de afmetingen van ons planetenstel- 

 sel overgaat; steeds moet dus worden voortgearbeid om die hoofdmaat 

 met meer nauwkeurigheid te bepalen. De overgang van Venus levert daar- 

 toe het beste materiaal op, en, bij de zeldzaamheid van het verschijn- 

 sel , moeten dus de beste krachten , waarover de sterrenkunde te be- 

 schikken heeft, daaraan worden dienstbaar gemaakt. 



Reeds sedert vele jaren zijn dan ook met het oog op de aanstaande 

 overgangen in 1874 en 1882 belangrijke onderzoekingen volbracht en uit- 

 gebreide voorbereidende maatregelen genomen , ten einde zoowel de nauw- 

 keurigheid als het aantal der waarnemingen zooveel mogelijk te vergrooten. 



In de eerste plaats heeft men zich bezig gehouden met den zwarten 

 band , die de waarneming van de inwendige aanraking zoo zeer be- 

 moeilijkt. Men heeft modellen vervaardigd, welke, op grooten afstand 

 door een kijker beschouwd, de verschijnsels gedurende de eerste oogen- 

 blikken van den overgang zoo getrouw mogelijk nabootsten , terwijl ook 

 theoretische onderzoekingen werden in het werk gesteld om de vor- 

 ming van dien band te verklaren. Uit een en ander meen ik met zekerheid 



O 



te hebben aangetoond dat de hoofdoorzaak van het verschijnsel ligt 

 in de diffractie van het licht langs de randen van het voorwerpglas 

 des kijkers , en , hoewel deze oorzaak niet kan worden opgeheven , kan 

 men toch, door gebruik te maken van groote kijkers en door behoorlijk 

 acht te geven op het voorkomen dat de zwarte band op het oogenblik 

 der inwendige raking moet vertoonen, zijn nadeeligen invloed groo- 

 tendeels ontgaan. 



Men zal zich bij den overgang echter niet alleen tot de waarneming 

 der inwendige aanrakingen beperken, die door een enkel wolkje bij 

 het begin of het einde van het verschijnsel kunnen worden verijdeld, 

 maar tevens gedurende den geheelen tijd dat Venus zich voor de zonne- 

 schijf vertoont bepalingen verrichten van de afstanden hunner middel- 

 punten, en wel eensdeels door onmiddellijke metingen, anderdeels door 

 photographische afbeeldingen. 



