66 DE INWENDIGE AARDWARMTE. 



door alle vrij zwevende lichamen slechts dan aangenomen, als zij ver- 

 keeren in vloeibaren toestand. De afgeplat-bolvormige gedaante daaren- 

 boven dringt zich onmiddellijk op als een gevolg der aswenteling. 

 Immers , de stereotype standvastigheid van dezen vorm in ons planeten- 

 stelsel sluit ten eenenmale het toeval buiten, terwijl als oorzaak hier 

 alleen eene bewegings-omstandigheid gelden kan, waarbij dan weder 

 slechts eene omwentelingsbeweging in aanmerking kan komen. Eene 

 opmerkelijke proef van plateau strekt tot opheldering hiervan. Neemt 

 men namelijk een mengsel van water en alkohol , dan kan men daaraan 

 een soortelijk gewicht geven, juist gelijk aan dat van olie. Daardoor 

 zal een druppel dezer laatste vloeistof in dat mengsel zinken noch 

 drijven, maar vrijelijk zweven en, volgens het boven gezegde, ter- 

 stond den bolvorm aannemen. Door middel van draaiing eener door- 

 gestoken naald, kan men nu gemakkelijk dezen oliebol tot aswenteling 

 brengen, en hierbij treedt eene middelpuntvliedingskracht op, die het 

 grootst is aan den evenaar, d. i. aan de oppervlakte, tegenover het 

 midden van de hoogte der vertikale as. Tengevolge dezer meerdere 

 middelpuntvliedingskracht ziet men weldra den oliebol opzwellen 

 langs den evenaar, en zich afplatten aan de uiteinden der as. Juist 

 ditzelfde heeft bij onze aarde plaats gevonden, en wij kunnen thans 

 niet meer twijfelen , dat zij en de overige planeten hare afgeplatte 

 gedaante op gelijke wijs hebben verkregen door de aswenteling, — mits 

 zij indertijd eveneens vloeibaar zijn geweest. Want bij een vast lichaam 

 is de samenhang der deelen te groot , dan dat het verschil in middel- 

 puntvliedingskracht eene zoodanige vormsverandering zou kunnen doen 

 ontstaan. 



Het is alzoo eene algemeen aangenomene grondstelling , dat de aarde 

 eenmaal heeft verkeerd in vloeibaren toestand. Was dit echter door 

 middel van water , of van vuur — m. a. w. waren alstoen de stoffen , 

 waaruit de aarde bestaat, in water opgelost of daarmede vermengd 

 tot een soort van brei, of wel door groote hitte gesmolten? Ziedaar 

 eene vraag , die tot veel getwist tusschen de Neptunisten en de Pluto- 

 nisten aanleiding heeft gegeven. Tegenwoordig echter heeft vrij alge- 

 meen de laatstgenoemde, de plutonische theorie, de overhand ver- 

 kregen. Vooreerst zou daartoe eene ontzachlijke hoeveelheid water ver- 

 eischt zijn geweest, die thans op voor ons raadselachtige wijze van de 

 aarde moest verdwenen zijn. Daarentegen was het in 't voordeel der 

 plutonische theorie, dat een groot aantal der mineralen, die in den 



