DE INWENDIGE AARDWARMTE. 67 



vasten aardbodem worden aangetroffen, de blijken schijnen te dragen, 

 dat zij uit den gesmolten toestand , door vastwording bij bekoeling , 

 moeten ontstaan zijn. Bovendien schijnen de heete bronnen, zoowel als 

 de nog gedurig plaats grijpende uitwerpingen van gesmolten stoffen 

 door vulkanen, de levende getuigen te zijn der nog steeds aanwezige 

 gloeihitte, die zich slechts naar het binnenste der aarde heeft terug- 

 getrokken, en daar blijft heerschen. Echter doen zich de heete bronnen 

 zoowel als de vulkanische uitbarstingen slechts of plaatselijk of tijdelijk 

 vóór , en konden daarom die beide verschijnselen , met de aardbevingen 

 bovendien, verklaard worden als gevolgen van toevallige scheikundige 

 werkingen in het binnenste der aarde waarbij genoegzame warmte- 

 en dampontwikkeling plaats vond , om op die betrekkelijk kleine schaal 

 de genoemde uitwerkselen te veroorzaken. 



Wat overal elders bij de studie der natuur gevonden wordt, bleek 

 echter ook hier het geval te zijn: de meest afdoende resultaten en 

 de meest stellige vermeerdering onzer kennis worden verkregen daar, 

 waar de weg zich opent voor zorgvuldige waarneming en geregeld onder- 

 zoek. Dat onderzoek gold hier de rechtstreeksche bepaling van de warmte 

 in het binnenste der aarde . en zulks voortgezet tot op zoo groote 

 diepten, als waartoe maar immer de waarnemingen zich vermochten 

 uit te strekken. Dit onderzoek nu, — het hoofdthema ook van het 

 tegenwoordige opstel , — heeft plaats gevonden op zeer vele verschillende 

 punten van 't aardoppervlak , en overal en altoos heeft men gevonden : 

 eenen gestadig met de diepte toenemenden warmtegraad. Dat de juiste 

 wet dezer toeneming nog immer niet voldoende bekend en beves- 

 tigd is , en dat daarom steeds meerdere en uitgebreidere proef- 

 nemingen dringend noodig en uiterst welkom zijn , zal hieronder nader 

 worden aangewezen. Duiden wij voorloopig hier kortelijk aan , hoe 

 belangrijk de besluiten en gevolgtrekkingen zijn, die voortvloeien uit 

 het hier bedoelde verschijnsel, indien en voor zoover het gehoorzaamt 

 aan eene blijvende wet. 



De tot dusver gedane waarnemingen schijnen alle te wijzen op eene 

 aanvankelijk standvastige verhooging der temperatuur, voor eene bepaalde 

 toeneming der diepte (naar vele der proeven ongeveer 1° C. voor elke 

 30 meters diepte). Het is blijkbaar, dat indien die temperatuursver- 

 hooging naar deze of eene niet te veel afwijkende wet bleef voortgaan , 

 men" komen moest tot eene diepte , op welke de temperatuur hooger 

 is dan het smeltpunt der metalen en van al de overige ons bekende 



