DE INWENDIGE AAKDWAUMTE. 69 



de gemiddelde warmte des aardoppervlaks slechts zeer gering is, en 

 deze laatste dus zoo goed als uitsluitend afhangt van de inwerking 

 der zon. Zoo zou dan ook de warmte , die de inwendig gloeiende bol 

 gedurende eene eeuw door uitstraling verliest, slechts in staat zijn 

 om eene ijslaag ter dikte van bijna 3 meters rondom de aarde te doen 

 smelten. Millioenen van jaren, zoo berekent deze theorie verder, — 

 zou het daarom duren, eer de oppervlakte onzer planeet door die 

 afkoeling even koud werd als de omgevende ruimte; — n. 1. indien niet 

 de zon dat oppervlak met hare stralen genoegzaam bleef verwarmen f 

 om eerlang een tijdstip te doen aanbreken, 'waarna de gemiddelde 

 temperatuur stationair zal zijn. Aan den anderen kant zou het tegen- 

 woordig reeds tusschen de 20 en 400 millioenen jaren geleden zijn , 

 sedert de aarde begonnen is , door afkoeling uit den gesmolten toestand 

 in den vasten over te gaan, — terwijl met de meeste waarschijnlijk- 

 heid dit tijdstip samenvalt met dat der oppervlakte-temperatuur van bijna 

 4000° C. , in welk geval de berekening voor de juiste waarschijnlijke 

 waarde van dat tijdsverloop bijna 100 millioenen jaren geeft l . 



De gewichtigste bedenking, die men tegen deze beschouwingen heeft 

 ingebracht, is deze, dat wegens den warmte-toevoer, dien de polen 

 vooral door zee- en luchtstroomingen erlangen, in verband met de 

 nogtans daar heerschende zóó lage gemiddelde aardtemperatuur , de 

 warmtegraad der ("ledige") wereldruimte zeer waarschijnlijk veel lager 

 moet zijn dan fourier dien aanneemt. Hieruit zou dan volgen , dat 

 in deze theorie de invloed der inwendige hitte veel te gering wordt 

 geschat. — In allen gevalle is het ontegenzeggelijk, dat fourier's 

 onderstelling der aanvankelijke hooge temperatuur onzes aardbols met 

 recht eene willekeurige hypothese wordt genoemd. Wel zou die hypo- 

 these zeer waarschijnlijk worden , indien het geoorloofd ware , bij ana- 

 logie te besluiten tot het blijvend standhouden der waargenomene 



1 De hier opgegevene tijdperken zijn niet die van fourier zelf, maar gecorrigeerde, 

 naar de nieuwere bepalingen omtrent geleidingsvermogen en soortelijke warmte van de 

 gesteenten der aardkorst (bij Edinburg), overeenstemmende met Prof. everett's waar- 

 nemingen , Ie Greenwicb gedaan. Zie thomson , Transact. of the Boy. Soc. of JSdin- 

 burgh, 1862; ook in thomson and tait , Treat. on Nat. Phil. , I, b, bijl. D. 

 Omtrent bet warmtegeleidend vermogen van gesteeuten ziju de nieuwste proefnemingen die 

 van a. s. herschel , die evenals vroeger peclet bevond , dat deze stoffen , als graniet , 

 serpentijn , marmer en zandsteen , over 't algemeen slecbte warmtegeleiders zijn , zie Nature, 

 23 Oct. 1873, — benevens die van Jannktaz, zie Comptes rend. , t. LX.XV1II, p. 1202. 



