DE INWENDIGE AARDWARMTE. 71 



Ook door plinius , theophrastus , tacitus, strabo, enz. wordt van 

 Palestina's palmbosschen gesproken. Kwamen alzoo in dat land de 

 dadelpalmen zeer veelvuldig voor , dit was met den wijnstok eveneens 

 het geval. Want om niet eens te spreken van de groote druiven, 

 door mozes' gezanten meegebracht uit het beloofde land, herinneren 

 wij hier slechts, hoe van de daar gelegene wijnbergen op meer dan 

 20 plaatsen in het oude testament wordt gewag gemaakt, en hoe het 

 loofhuttenfeest onmiddellijk inviel na den wijnoogst. Ook dit wordt 

 bevestigd 1)ij strabo en bij diodorus van Sicilië, die eenstemmig zijn 

 in den lof van Judea's wijn. Terwijl derhalve vóór 34 eeuwen in 

 Palestina de wijnstok en de dadelpalm naast elkander werden ge- 

 kweekt, en de wijnoogst ook toen (evenals nog heden ten dage) aldaar 

 tegen 't begin van October viel, — worden daarentegen, overeen- 

 komstig het bovengezegde , in het zuidelijkere Arabië evenmin wijn- 

 gaarden gevonden, als dadels in het noorden aan den Libanon. 



Eene slechts weinig hoogere temperatuur, dan de bovengenoemde 

 van 21°, 7 C. , wordt op dezelfde wijs afgeleid uit de eveneens uit de 

 oudheid bekende gelijktijdige cultuur van granen en olijven in Palestina. 

 Nu is tegenwoordig de gemiddelde jaarlijksche temperatuur van Jeru- 

 zalem 21°,5 C. , d. i. dus nagenoeg dezelfde als ten tijde van mozes. 

 En daar , gedurende de sedert verloopene eeuwen , de natuurlijke gesteld- 

 heid van Palestina's bodem niet merkelijk is veranderd , mag men zeggen , 

 dat het hier aangehaalde feit doet besluiten tot de afwezigheid of althans 

 onmerkbaarheid van wijziging in de uit- en inwendige warmte-invloeden. 



Langs anderen weg heeft men gemeend een bewijs voor het onbe- 

 duidende verschil tusschen de vroegere en tegenwoordige inwendige 

 temperatuur des aardbols te kunnen afleiden uit het verband, dat 

 er noodzakelijk moet bestaan tusschen de afkoeling der aarde en de 

 lengte van den dag. Stellen wij, dat aan het uiteinde eener staaf 

 een last is opgehangen van een bepaald gewicht, en dat eene zekere 

 kracht die staaf zoodanig in draaiing heeft gebracht, dat de aan 

 het eind hangende last rondom het andere uiteinde als middelpunt 

 een' cirkel doorloopt. Indien nu eensklaps de last van het uiteinde 

 meer naar het midden der staaf wordt verplaatst, dan zal zich een 

 verschijnsel voordoen, dat met ieders ervaring overeenstemt; dit na- 

 melijk, dat de last in zijn' nieuwen stand tot de rondslingering 

 slechts eene merkelijk geringere kracht behoeft. De ("levende") kracht 

 dus, die in onzen toestel nu eenmaal was opgehoopt, en die ook 



