80 DE INWENDIGE AARDWARMTE. 



en 18,2 meters voor eiken graad C. , doch ook deze waarnemingen 

 zijn in vloeiende Artesische bronnen gedaan en dus onzeker. Zoo was 

 ook het water, waarvan de te Rüdersdorff en door arago te Parijs ge- 

 maakte temperatuurbepalingen hierboven zijn vermeld, afkomstig uit 

 vloeiende Artesische bronnen , doch hoewel die en de nu opgenoemde 

 resultaten onderling eenige overeenstemming vertoonen, verdienen zij 

 toch om de bovengemelde reden geen vertrouwen , als het op 't ont- 

 dekken der gewenschte wet aankomt. In den put te Rüdersdorff ge- 

 bruikten erman en schmidt een' traag gemaakten thermometer: dit 

 werktuig , vroeger bij onderzoekingen van dezen aard veel gebruikt , 

 bestaat uit een' thermometer, wiens bol door middel van slecht ge- 

 leidende stoffen slechts toegankelijk is gemaakt voor langdurig wer- 

 kende warmte-invloeden ; dit geschiedt om bekoeling bij het ophalen 

 te verhinderen. Hoewel erman op verschillende bepaalde diepten waar- 

 nam, kunnen zijne temperaturen toch niet genoeg verschillen, daar 

 ook de put te Rüdersdorff reeds met eene buisgeleiding was voorzien; 

 hierdoor wordt n.1. de warmte tusschen het diepere en hoogere water 

 gemakkelijker uitgewisseld, en dit maakt de uitkomsten onzuiver. De 

 derdo waarnemer te Rüdersdorff, magnus, bediende zich van een' toe- 

 stel, die door hem is uitgevonden, en tot dusver als het beste instru- 

 ment mag beschouwd worden voor temperatuur-waarnemingen in Arte- 

 sische boorgaten. Wij zullen er daarom hier eene korte beschrijving 

 van geven. 



Deze toestel draagt den naam van geother mometer. Daar op eenigs- 

 zins aanmerkelijke diepten steeds de waar te nemen temperaturen 

 hooger zijn dan die in de ruimte door welke de toestel wordt neer- 

 gelaten en opgehaald, heeft men hierbij zoogenaamde maximum-ther- 

 mometers noodig ; thermometers dus , die de hoogste dier temperaturen 

 doen kennen , aan welke zij gedurende zekeren tijd zijn blootgesteld 

 geweest. De geothermometer van magnus is een zoodanige. * Hij be- 

 staat vooreerst uit een groot langwerpig kwikreservoir, met eene 

 daaraan verbondene tamelijk wijde , aan 't uiteinde opene , en aldaar 

 omgebogene buis , geheel bestaande uit glas. Over 't omgebogene boven- 

 einde wordt een glazen bolletje gezet, dat met zijn' onderrand op de 

 glazen thermometerbuis wordt vastgelakt. Men ziet in , dat wanneer 

 de eerst geheel gevulde thermometer nu verwarmd wordt, er kwik 



1 't Eerst beschreven in Poggendorjfs Annalen, Dl. XXII, 138. 



