90 DE INWENDIGE AARDWARMTE. 



Gelijk de voeten tot meters, zoo zijn hier al de Réaumur-graden 

 tot die naar celsius herleid. 



De temperaturen in de vierde kolom zijn berekend volgens eene 

 formule, die het best alle waarnemingen vereenigt, en in herleiden 

 vorm aldus luidt: 



T = 8,97 4- 0,05172 M — 0,00001595 M 2 . 



Hierin is T de temperatuur in graden O. , op eene diepte van 

 M meters, terwijl voor de gemiddelde jaarlijksche temperatuur van 

 Sperenberg, die van Berlijn, n.1. 8°,97 C. is aangenomen. De betee- 

 kenis dezer vergelijking is ongeveer deze: dat de toename boven de 

 gemiddelde temperatuur van 8°,97 C. in den beginne is 1° C. voor 

 elke 19 l j 3 meter, doch bij toenemende diepte hoe langs zoo sneller 

 vermindert. Deze warmte-toeneming wijzigt zich naar geene eenvoudige 

 wet; intusschen is dit ook elders niet het geval. Zoo heeft men in den 

 put van Grenelle waargenomen op 248 , 298 , 400 , 505 , en 548 meters 

 diepte, alwaar respectievelijk de temperaturen waren: 20; 22,2; 23,7; 

 26,4 en 27,7 graden C, zoodat men voor 31,385 meters diepte achter- 

 eenvolgens heeft aangroeiingen van 1,4; 0,5; 0,8 en 0,9 graden C. De in 

 Sperenberg op gelijke diepten verkregene temperaturen zijn echter allen 

 hooger, en reeds dit is eene reden om ze, caeteris paribus, ook juister 

 te noemen. De vergelijking geeft verder de gemiddelde temperatuur 

 van 8°,97 C. op 26,6 meter diepte. 



Vraagt men volgens de oude handelwijs naar de gemiddelde diepte- 

 vermeerdering voor eiken graad C. , dan geeft de vijfde kolom der 

 bovenstaande tabel daarvoor 27,8 meter. Die oude handelwijs is voor 

 het overige volkomen ongeoorloofd , want het was geheel willekeurig , 

 dat men vroeger de warmte-aangroeiing stilzwijgend onderstelde , even- 

 redig aan de diepte te zijn. De wet dier aangroeiing moet juist nog 

 door de proeven voor verschillende plaatsen gevonden worden. De 

 wensch blijft derhalve , om de waarnemingen bij gunstige gelegenheden 

 voort te zetten en daarbij met de in Sperenberg opgedane ondervin- 

 dingen voordeel te doen. Alsdan kunnen wellicht ook de omstandig- 

 heden gunstiger zijn, en daardoor meer nauwkeurige resultaten ver- 

 kregen worden, dan in Sperenberg het geval was. De afwijkingen der 

 waargen omene temperaturen althans (zie de laatste kolom der tabel), 

 zijn hier nog al aanmerkelijk, veel aanzienlijker dan ze waren bij de 

 boringswarmten , eenige jaren geleden waargenomen door w. von 

 fheeden, die voor 't overige gekomen is tot eene vergelijking, die in 



