DE INWENDIGE AARDWARMTE. 91 



vorm geheel overeenstemt met de hierboven opgegevene. De oorzaak 

 der grootere afwijkingen te Sperenberg is waarschijnlijk daarin te 

 zoeken, dat bij sommige proeven de afsluiting niet volkomen moet 

 zijn geweest , waardoor de temperatuur niet die van 't gesteente, maar 

 te laag was. Vandaar eene ongelijkmatigheid , die terstond zeer storend 

 inwerkt op de algemeene uitkomst, en de warmte-aangroeiing in de 

 diepte veel te langzaam doet schijnen. 



Bij deze waarnemingen moet men derhalve steeds de water-afsluiting 

 toepassen niet alleen, maar deze afsluiting behoort ook vooral bij elke 

 der afzonderlijke proeven even volkomen te geschieden. Men kan dit 

 vooreerst doen door middel der bovenvermelde vóórboringen. Het grootste 

 bezwaar is hierbij de lengte van het instrument. Door enkele kleine 

 wijzigingen, vooral door nauwere aansluiting der glazen klok, kan 

 echter aan dit bezwaar tegemoet gekomen en de lengte tot op weinige 

 voeten verminderd worden. Het tweede middel verschaffen de zakken met 

 kleicilinders. Vooral indien de wand van het boorgat tamelijk vast en 

 taai is , zijn deze cilinders inderdaad zeer doelmatig , inzonderheid 

 wanneer het platdrukken geschiedt door middel van 't gewicht der 

 belasting. Dit zelfde geldt van de met water gevulde kaoutschoukzak- 

 ken; vooral hierbij is 't gebruik der veeren minder doelmatig, daar 

 zij leiden tot beschadiging van den binnenwand en de zakken. 



De afsluiting door middel van gewichtdrukking kan bij diepe boor- 

 gaten slechts geschieden, indien men waarneemt gedurende den loop 

 der boring. Dit laatste is intusschen buitendien steeds aan te bevelen 

 uit het oogpunt van tijdwinst en mindere kostbaarheid. Vooral indien 

 het arbeidsvermogen toch in den vorm van stoom bij het boren voor- 

 handen is, kan men 's zaterdag-avonds neerlaten, en maandag-morgen 

 ophalen, zonder noemenswaardig verzuim, noch belemmering of onkosten. 

 Evenzoo indien men aan het einde der week eene vorige proef wenscht 

 te herhalen. Op die wijze komen toevallige tegenspoeden en vertragingen 

 evenmin als werktijd in rekening , als het tijdverlies , dat gepaard gaat 

 met het vertoeven des Instruments in den put. 



Vooral uit het oogpunt van gemakkelijke gereedmaking, verdienen 

 de kaoutschouk-zakken met water de voorkeur. Hun gebruik is dan 

 ook reeds voorgeschreven bij nieuwe temperatuur- waarnemingen , die 

 voor een boorgat te Sudenburg bij Maagdenburg zijn bevolen. Intus- 

 schen is dit hulpmiddel nog vatbaar voor enkele verbeteringen. Zoo 

 is het goed er een meer gewelfden vorm aan te geven, door de wijdte 



