94 DE INWENDIGE AARDWARMTE. 



Integendeel meent poisson , dat de eerst bekoelde gedeelten moeten 

 gezonken zijn , en daarna vast geworden , zelfs bij eene hooge tempe- 

 ratuur, tengevolge van den enormen druk der bovenste nog vloeibare 

 stoffen , die , zelfs indien zij uit niets dan water bestonden , op het mid- 

 delpunt eene drukking zouden uitoefeuen van 30 millioen atmosfeeren. 

 Zoo zou dan de aarde van binnen naar buiten langzaam geheel be- 

 koeld en vastgeworden zijn. De nu nog waargenomene eigene aard- 

 warmte schrijft poisson niet aan de oorspronkelijke hitte, maar aan 

 den invloed der vaste sterren toe , gelijk hij evenzeer meent , dat de 

 vroegere smelting een gevolg is geweest van het passeeren onzes zon- 

 nestelsels door eene veel heetere streek der wereldruimte. 



De hiertegen in te brengen bedenkingen zijn 1° dat juist door die 

 terecht aangevoerde geweldige drukking het ontstaan van gasvormige 

 stoffen in het binnenste moest verhinderd worden , en 2° dat er toch 

 eene ongestoorde vorming van versteeningen uit levende wezens heeft 

 plaats gevonden in tijdperken , toen volgens die hypothese de aardop- 

 pervlakte eene zooveel hoogere temperatuur had dan thans. 



Hopkins daarentegen heeft in de eerste helft dezer eeuw de theorie 

 van den inwendig vloeibaren toestand getoetst aan de bekende ver- 

 schijnselen van praecessie en nutatie, en bevonden dat aard en bedrag 

 dezer laatsten het best aan die theorie beantwoorden. l Tusschen de 

 vaste schors en de gesmolten kern moet naar zijne meening een half- 

 vloeibare overgangstoestand aanwezig zijn. Tengevolge daarvan neemt 

 hij in die halfgesmoltene laag eene denkbeeldige gemiddelde scheidings- 

 oppervlakte aan, de "effective inner surf ace 11 , waardoor dan de "effec- 

 tive thichness of the shell" wordt bepaald. Die dikte der schors is dan 

 als 't ware ruim één vijfde van den straal der aarde. Uit zijne be- 

 schouwing leidt hij de gevolgtrekking af, dat door drukking noodza- 

 kelijk het smeltpunt der stoffen moet verhoogd worden , eene conclusie , 

 die door latere onderzoekingen inderdaad voor de meeste stoffen proef- 

 ondervindelijk is bevestigd geworden , en tevens in verband met bischof's 

 proeven (zie hieronder) voor de gesteenten kan afgeleid worden uit 

 de mechanische warmtetheorie. 



Uit het een en ander hier medegedeeld, blijkt hoeveel ruimte onze 

 zeer beperkte ervarings-wetenschap op dit gebied nog overlaat voor 

 hypothesen en theoretische stelsels. Ons rest nog, hier eene korte 



I Zie Philosophical Transactions , 22 Nov. 1838, 17 Jan. 1839, 7 Maart 1839 

 en 20 Jan. 1842. 



